Cuộc truy vấn trong phiên điều trần của tình báo Mỹ về Iran

Các lãnh đạo tình báo hàng đầu Mỹ,trong đó có Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard,Giám đốc Cơ quan Tình báo Trung ương (CIA) John Ratcliffe,Giám đốc Cục Điều tra Liên bang (FBI) Kash Patel ngày 18/3 ra điều trần công khai trước Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ.

Mục đích của phiên điều trần là để các thượng nghị sĩ nghe cộng đồng tình báo đánh giá về các mối đe dọa hàng đầu đến an ninh quốc gia Mỹ. Tuy nhiên,nội dung được đề cập chủ yếu là về Iran,trong bối cảnh cuộc chiến với quốc gia Trung Đông này đã bước sang tuần thứ ba và chưa có dấu hiệu sớm chấm dứt.

Từ trái sang: Giám đốc Cục Điều tra Liên bang Kash Patel,Giám đốc Cơ quan Tình báo Quốc phòng James Adam,Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard,quyền chỉ huy Bộ tư lệnh Không gian mạng William Hartman và Giám đốc Cơ quan Tình báo Trung ương John Ratcliffe tại phiên điều trần trước Thượng viện ngày 18/3. Ảnh: AP

Nội dung được chất vấn nhiều nhất là việc Iran có phải là "mối đe dọa cận kề" với Mỹ hay không,yếu tố mà chính quyền Tổng thống Trump sử dụng để phát động chiến dịch tấn công.

Vấn đề này gây nhiều chú ý sau khi Joe Kent,giám đốc Trung tâm Chống khủng bố Quốc gia Mỹ,một trong những trợ lý hàng đầu của bà Gabbard,ngày 17/3 xin từ chức để phản đối chiến sự Iran,cho rằng Tehran không tạo ra "mối đe dọa cận kề" và Washington bị kéo vào xung đột vì áp lực từ Israel.

Trong phát biểu mở đầu,bà Gabbard cho biết chính quyền Iran có thể đối mặt nhiều thách thức hơn khi nền kinh tế suy yếu. Tuy nhiên,nước này cùng các lực lượng ủy nhiệm vẫn "tiếp tục tấn công các lợi ích của Mỹ và đồng minh tại Trung Đông",bất chấp những tổn thất trước và sau khi xung đột bùng phát.

Đáng chú ý,bà Gabbard đã nói chệch khỏi nội dung chuẩn bị sẵn bằng văn bản gửi ủy ban trước phiên điều trần. Bà nói rằng sau khi quân đội Mỹ ném bom các cơ sở hạt nhân của Iran trong mùa hè năm 2025,Tehran đang "cố gắng khắc phục những thiệt hại nghiêm trọng" do chiến dịch này gây ra.

Trong văn bản soạn sẵn trước đó,bà viết rằng Iran "không có nỗ lực khôi phục năng lực làm giàu uranium nào kể từ sau các cuộc không kích của Mỹ". Đánh giá này phần nào trái ngược với quan điểm của Tổng thống Trump rằng Iran "theo đuổi tham vọng hạt nhân và phát triển tên lửa có tầm bắn đến Mỹ,tạo ra mối đe dọa cận kề,buộc Washington phải hành động".

Khi ông Mark Warner,thượng nghị sĩ Dân chủ hàng đầu trong ủy ban,chất vấn về lý do của sự thay đổi trên,Gabbard cho biết bà lược bỏ một số phần vì "thời gian không cho phép". Ông Warner cáo buộc bà Gabbard "cố tình bỏ qua những phần mâu thuẫn với Tổng thống".

Thượng nghị sĩ Dân chủ Jon Ossoff sau đó hỏi những gì trong văn bản có còn phản ánh đúng đánh giá của cộng đồng tình báo hay không,bà Gabbard phản hồi là "có". Ông tiếp tục truy vấn về việc cộng đồng tình báo có đánh giá chương trình hạt nhân của Iran "đã bị phá hủy",như ông Trump nói hồi tháng 6,nhưng những tuần gần đây lại trở thành "mối đe dọa cận kề".

Bà Gabbard không phản hồi trực tiếp vào câu hỏi mà tỏ ra né tránh. "Có hay không?",ông Ossoff nhấn mạnh.

"Cộng đồng tình báo không có trách nhiệm quyết định điều gì đó có phải mối đe dọa cận kề hay không",bà Gabbard phản hồi. "Tổng thống là người duy nhất có thể quyết định mối đe dọa nào được xem là cận kề,không phải cộng đồng tình báo".

Ông Ossoff phản bác,cho rằng việc đánh giá mối đe dọa với an ninh quốc gia chính là nhiệm vụ cốt lõi của các cơ quan tình báo Mỹ.

Trong khi đó,ông Ratcliffe đưa ra cách diễn đạt khác. Ông cho rằng Iran từ lâu đã là mối đe dọa đối với Mỹ và tại thời điểm hiện tại là "mối đe dọa trực tiếp",tránh sử dụng cụm từ "cận kề". Giám đốc CIA thêm rằng Iran là thế lực gây bất ổn tại Trung Đông,"đã được các chính quyền Mỹ tiền nhiệm dung túng,tiếp sức,khiến họ trở thành mối đe dọa như hiện nay".

Khi đọc thông điệp liên bang cuối tháng 2,Tổng thống Trump tuyên bố Iran đang chế tạo tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM) "sẽ sớm vươn tới Mỹ". Nhưng cộng đồng tình báo Mỹ dường như không có chung quan điểm như vậy.

Trong văn bản gửi ủy ban,bà Gabbard nhắc lại một đánh giá trước đó là Iran "có thể sử dụng các công nghệ hiện có thể bắt đầu phát triển một ICBM cấp quân sự trước năm 2035,nếu Tehran thực sự có ý định này". Bà Gabbard nói cộng đồng tình báo sẽ cập nhật đánh giá này trong cuộc xung đột hiện tại.

Khi chủ tịch Ủy ban Tình báo Thượng viện Tom Cotton dẫn các phân tích khác ước tính Iran có thể sở hữu ICBM "đe dọa Mỹ trong 6 tháng",ông Ratcliff từ chối đưa ra khung thời gian cụ thể. Thay vào đó,giám đốc CIA chỉ nói ông Cotton đúng khi đưa ra lo ngại như vậy.

Một số thượng nghị sĩ Dân chủ khác trong ủy ban tìm cách buộc bà Gabbard làm rõ những thông tin bà đã cung cấp cho Tổng thống trước khi chiến sự với Iran nổ ra,bao gồm cả đánh giá về khả năng Iran tấn công hoạt động vận tải hàng hải tại eo biển Hormuz,nhưng không thành công.

"Tôi sẽ không bình luận về việc Tổng thống có hay không hỏi tôi về bất kỳ vấn đề nào",bà Gabbard khẳng định.

Trong khi đó,ông Ratcliffe khẳng định các cơ quan Mỹ đã có sự chuẩn bị cho phản ứng của Iran,nhưng không đi sâu vào chi tiết cụ thể của các đánh giá tình báo.

Các thượng nghị sĩ Cộng hòa đã chất vấn ông John Ratcliffe về khả năng cuộc chiến với Iran làm suy giảm mức độ sẵn sàng của quân đội Mỹ trong việc đối phó với các mối đe dọa từ Nga và Trung Quốc.

Ông Ratcliffe đáp rằng thông tin tình báo được cung cấp trước cuộc tấn công vào Iran là "hoàn hảo". Ông cho rằng dù các cuộc tấn công nhằm vào nhân sự và lợi ích của Mỹ tại Trung Đông sẽ "phải trả giá nhất định",quân đội và cộng đồng tình báo Mỹ vẫn có thể "vừa làm việc này,vừa xử lý việc khác cùng lúc".

Quang cảnh phiên điều trần tại Ủy ban Tình báo Thượng viện ngày 18/3. Ảnh: AFP

Tại phiên điều trần,các quan chức tình báo Mỹ còn đề cập một số đánh giá khác của cộng đồng tình báo Mỹ,như Nga đang chiếm ưu thế trong cuộc xung đột ở Ukraine,cho rằng Mỹ không đối mặt nguy cơ bị nước ngoài can thiệp trong cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 11.

Bà Gabbard cho biết Nga,Trung Quốc,Triều Tiên,Iran và Pakistan đang nghiên cứu và phát triển các hệ thống tên lửa có thể bắn tới Mỹ.

Sau hơn hai tiếng rưỡi hỏi đáp căng thẳng tại Thượng viện,bà Gabbard cùng các lãnh đạo tình báo Mỹ sẽ tiếp tục điều trần tại Ủy ban Tình báo Hạ viện trong ngày 19/3.

Như Tâm (Theo CNN,Washington Post,Politico)