7 thói quen góp phần kéo dài tuổi thọ

Tiêm chủng định kỳ,ăn nhiều rau,vận động thường xuyên,ngủ điều độ và duy trì kết nối xã hội có thể giảm nguy cơ bệnh tật,kéo dài tuổi thọ.Tiêm vaccine đúng lịchVaccine không làm chậm quá trình lão hóa,song giúp con người tránh tử vong sớm,bệnh nặng và di chứng do nhiều bệnh truyền nhiễm. Nhờ đó,tiêm chủng góp phần kéo dài tuổi thọ và số năm sống khỏe mạnh.Một nghiên cứu đăng trên The Lancet năm 2024 ước tính vaccine phòng 14 bệnh đã cứu khoảng 154 triệu người trong 50 năm. Mỗi trường hợp được cứu sống có thêm trung bình 66 năm sống khỏe mạnh. Tổng cộng,tiêm chủng mang lại khoảng 10,2 tỷ năm sống khỏe mạnh trên toàn cầu.Một số vaccine còn có thể mang lại lợi ích lâu dài ngoài việc phòng nhiễm trùng cấp tính. Nghiên cứu trên Nature Medicine cho thấy vaccine zona tái tổ hợp liên quan đến thời gian sống không mắc sa sút trí tuệ dài hơn 17%. Ở những người sau đó được chẩn đoán bệnh,khoảng thời gian không có chẩn đoán kéo dài thêm trung bình 164 ngày. Tuy nhiên,các nhà khoa học cho rằng cần thêm nghiên cứu để xác nhận mối quan hệ nhân quả.Mỗi vaccine có đối tượng và lịch tiêm khác nhau. Người dân nên tiêm đầy đủ,đúng lịch theo độ tuổi,bệnh nền và hướng dẫn của nhân viên y tế,thay vì tự áp dụng một lịch tiêm định kỳ chung.Tiêm vaccine định kỳ. Ảnh minh họa: VecteezyĂn đa dạng thực phẩm có nguồn gốc thực vậtChế độ ăn nhiều thực vật có thể giảm nguy cơ mắc bệnh và hỗ trợ sống lâu hơn. Nhóm thực phẩm này gồm rau,trái cây,các loại hạt,ngũ cốc nguyên hạt và đậu.Nhiều nghiên cứu liên hệ chế độ ăn ưu tiên thực vật với nguy cơ tử vong sớm thấp hơn. Cách ăn này cũng có thể giảm nguy cơ bệnh tim mạch,đái tháo đường type 2,béo phì,gan nhiễm mỡ không do rượu và một số bệnh ung thư.Không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn thực phẩm động vật. Mỗi người có thể bắt đầu bằng cách tăng lượng rau trong bữa chính,thay ngũ cốc tinh chế bằng ngũ cốc nguyên hạt và dùng các loại hạt hoặc trái cây cho bữa phụ.Duy trì vận độngHoạt động thể chất thường xuyên giúp kiểm soát cân nặng,cải thiện tâm trạng và giảm nguy cơ mắc bệnh mạn tính. Những lợi ích này đều có vai trò đối với tuổi thọ.Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) khuyến nghị người trưởng thành vận động cường độ vừa ít nhất 150 phút mỗi tuần. Có thể chia nhỏ thời gian thành nhiều buổi và lựa chọn hình thức phù hợp như đi bộ nhanh,đạp xe hoặc bơi.Người ít vận động nên bắt đầu với thời lượng ngắn rồi tăng dần. Duy trì đều đặn quan trọng hơn tập quá sức trong một vài buổi.Không hút thuốcHút thuốc liên quan chặt chẽ đến nhiều bệnh và nguy cơ tử vong sớm. Bỏ thuốc giúp giảm khả năng mắc các bệnh đe dọa tính mạng,trong đó có ung thư,bệnh tim mạch và bệnh phổi mạn tính.Việc cai thuốc vẫn mang lại lợi ích ở bất kỳ độ tuổi nào. Người gặp khó khăn có thể tìm sự hỗ trợ từ bác sĩ,chương trình tư vấn hoặc các biện pháp cai thuốc phù hợp.Chăm sóc sức khỏe tinh thầnCảm giác hạnh phúc và sức khỏe tinh thần tốt có liên quan đến tuổi thọ cao hơn. Một nghiên cứu năm 2023 ghi nhận mối liên hệ đáng kể giữa hạnh phúc và khả năng sống lâu,dù kết quả còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như mức độ hài lòng với cuộc sống và cách mỗi người chăm sóc tinh thần.Ngược lại,căng thẳng và lo âu kéo dài có thể ảnh hưởng xấu đến sức khỏe. Một tổng quan năm 2024 cho thấy thường xuyên chịu căng thẳng hoặc lo âu làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch,với ảnh hưởng được ghi nhận rõ hơn ở nữ giới.Mỗi người có thể dành thời gian cho sở thích,thực hành lòng biết ơn và chủ động nghỉ ngơi. Nếu lo âu hoặc căng thẳng cản trở sinh hoạt hàng ngày,nên trao đổi với chuyên gia để được đánh giá và hỗ trợ.Chăm sóc sức khỏe tinh thần,duy trì hoạt động ngoài trời và kết nối nhiều người giúp sống thọ hơn. Ảnh minh họa: VecteezyDuy trì các mối quan hệMạng lưới quan hệ lành mạnh có thể hỗ trợ sức khỏe và tuổi thọ. Sự đồng hành của gia đình,bạn bè giúp mỗi người ứng phó tốt hơn với căng thẳng và hạn chế cảm giác cô đơn.Lợi ích không chỉ đến từ việc nhận sự quan tâm. Chủ động lắng nghe,giúp đỡ và duy trì liên lạc với người khác cũng tạo cảm giác gắn kết và có ý nghĩa.Ngủ đủ và đúng giờGiấc ngủ giúp điều hòa hoạt động tế bào và hỗ trợ cơ thể phục hồi. Tuổi thọ không chỉ liên quan đến số giờ ngủ mà còn chịu ảnh hưởng bởi tính đều đặn của lịch ngủ.Đi ngủ và thức dậy vào thời điểm tương đối ổn định mỗi ngày có thể giúp cơ thể duy trì nhịp sinh học. Ngủ quá ít làm tăng phản ứng viêm và nguy cơ đái tháo đường,bệnh tim mạch,béo phì. Các tình trạng này đều liên quan đến tuổi thọ ngắn hơn.Trong khi đó,ngủ quá nhiều có thể đi kèm trầm cảm,ít vận động hoặc bệnh lý chưa được phát hiện. Vì vậy,thay vì cố kéo dài thời gian trên giường,mỗi người nên chú ý cả thời lượng,chất lượng và nhịp ngủ.Có thể bắt đầu từ hôm nayThay đổi nhiều thói quen cùng lúc thường khó duy trì. Mỗi người có thể xem lại lịch sinh hoạt và chọn một việc cụ thể để thực hiện trước.Chẳng hạn,cố định giờ đi ngủ,thêm một phần rau vào bữa tối,đi bộ nhanh mỗi ngày hoặc dành thời gian gặp gỡ người thân. Đồng thời,kiểm tra lại lịch tiêm chủng để bổ sung những vaccine còn thiếu theo tư vấn của nhân viên y tế.Những điều chỉnh nhỏ nhưng được lặp lại đều đặn có thể tạo thành nền tảng cho một cuộc sống lâu dài và khỏe mạnh hơn.Văn Hà (Theo Healthline,The Lancet,Nature Medicine,CDC Mỹ)