Lầu Năm Góc nguy cơ cạn tiền vì chiến sự Iran kéo dài

Chiến sự Iran kéo dài đang đẩy Lầu Năm Góc vào nguy cơ cạn tiền,trong khi bất đồng tại quốc hội khiến các khoản ngân sách khẩn cấp vẫn tắc nghẽn.Tổng thống Donald Trump hồi cuối tháng 2 phát động chiến dịch không kích Iran và nhiều lần tuyên bố xung đột sẽ kết thúc trong vài tuần. Tuy nhiên,chiến sự đã kéo dài nhiều tháng và đang leo thang trở lại sau thời gian ngừng bắn mong manh.Mỹ đã tiến hành các cuộc không kích quy mô lớn vào loạt mục tiêu ở Iran trong 11 đêm liên tiếp. Để đáp trả,Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz,tuyến hàng hải then chốt đối với dòng chảy dầu mỏ toàn cầu,gây ra biến động lớn cho kinh tế thế giới,đồng thời tập kích loạt căn cứ Mỹ ở vùng Vịnh,khiến ít nhất 4 lính Mỹ thiệt mạng.Sau cuộc không kích đêm 21/7,Tổng thống Trump khẳng định chiến dịch sẽ không sớm kết thúc. "Nếu chúng tôi rời đi lúc này,Iran sẽ mất 20-25 năm để tái thiết. Chúng tôi vẫn chưa xong việc",ông nói.Tuy nhiên,giới nghị sĩ cùng các quan chức đương nhiệm và cựu quan chức Mỹ cảnh báo chiến sự kéo dài ở Trung Đông đang khiến Bộ Quốc phòng Mỹ phải đối mặt tình trạng thiếu hụt ngân sách khẩn cấp,khi một số nguồn kinh phí quan trọng có thể cạn kiệt trong vài tuần tới.Trong phiên điều trần trước quốc hội Mỹ hôm 21/7,Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cho biết chiến dịch tấn công Iran đã tiêu tốn khoảng 37,5 tỷ USD,tăng khoảng 8 tỷ USD so với số liệu công bố hồi giữa tháng 5.Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth điều trần trước Ủy ban Ngân sách Thượng viện tại Đồi Capitol ở Washington ngày 21/7. Ảnh: AFPNhà Trắng đã yêu cầu quốc hội cấp khẩn cấp 67 tỷ USD để giúp trang trải chi phí chiến sự,nhưng các nghị sĩ hiện vẫn bế tắc trong việc tìm hướng xử lý. Hạ viện dự kiến bắt đầu kỳ nghỉ kéo dài một tháng từ ngày 22/7,khiến mọi thỏa thuận về ngân sách quân sự sớm nhất cũng phải vài tuần nữa mới có thể thông qua."Mọi người cần nhìn vào thực tế và dẹp bỏ những suy nghĩ chủ quan của mình",nghị sĩ Pat Harrigan,thành viên đảng Cộng hòa tại Ủy ban Quân vụ Hạ viện,nói.Áp lực lớnWSJ dẫn nguồn tin từ nhiều quan chức đương nhiệm và cựu quan chức Mỹ cảnh báo nếu quốc hội không hành động,quân đội sẽ sớm rơi vào thế buộc phải đưa ra những đánh đổi còn cay đắng hơn.Cuộc xung đột đã tạo ra áp lực lớn ngoài dự tính lên hải quân và không quân Mỹ khi cả hai quân chủng phải liên tục triển khai máy bay và tàu chiến sang Trung Đông. Theo hai trợ lý quốc hội giấu tên,một phần ngân sách năm 2026 dùng để duy trì các chiến dịch quân sự hiện tại của hai lực lượng này nhiều khả năng sẽ cạn sạch vào cuối tháng.Để bù đắp thiếu hụt cho tới khi năm tài khóa 2027 bắt đầu vào ngày 1/10,Bộ Quốc phòng Mỹ đang phải điều chuyển ngân sách từ các nguồn khác cho hoạt động tác chiến tại Iran.Theo 4 quan chức đương nhiệm và cựu quan chức,những cuộc diễn tập cùng hoạt động huấn luyện giúp duy trì khả năng sẵn sàng chiến đấu cho các đơn vị đang bị hạn chế lại hoặc hủy bỏ. Họ cho biết thêm ngân sách dành cho trang thiết bị,bảo dưỡng cơ sở vật chất cũng đang bị rút bớt để trang trải cho khoản thâm hụt.Chiến đấu cơ của Mỹ tham gia đợt tập kích Iran ngày 17/7. Ảnh: AFPNhững tuần gần đây,Bộ Quốc phòng Mỹ đã đề nghị quốc hội cho phép điều chuyển 4,3 tỷ USD từ các chương trình huấn luyện và mua sắm vũ khí sang phục vụ những ưu tiên cấp bách hơn,theo tài liệu mà Washington Post có được. Tuy nhiên,quốc hội Mỹ vẫn chưa thông qua đề xuất này.Một quan chức chính quyền Trump cho biết Văn phòng Ngân sách Nhà Trắng đang tìm cách chuyển một số nguồn kinh phí sang các khoản chi cho vận hành và bảo dưỡng của Bộ Quốc phòng. Tuy nhiên,việc này sẽ khiến chính quyền buộc phải cắt giảm ngân sách của các chương trình then chốt khác.Trong khi đó,phe Cộng hòa tại Hạ viện đang xây dựng một gói chi tiêu thông qua cơ chế hòa giải ngân sách (reconciliation) phức tạp nhằm nhanh chóng thông qua nguồn tiền cho Lầu Năm Góc. Hạ viện dự kiến bỏ phiếu trong tuần này về khung ngân sách cấp thêm 73 tỷ USD cho quốc phòng,cao hơn một chút so với đề xuất từ Nhà Trắng.Nhưng chiến lược trên đang gặp trở ngại lớn tại Thượng viện,nơi quy trình reconciliation cho phép thông qua các đạo luật về thuế,chi tiêu và nợ công chỉ bằng đa số phiếu (51 phiếu). Quy trình này giúp đảng đa số "né" được thủ tục trì hoãn không giới hạn (filibuster),vốn đòi hỏi phải có tới 60 phiếu ủng hộ.Quy trình reconciliation đòi hỏi các thượng nghị sĩ Cộng hòa phải hoàn toàn đồng lòng. Tuy nhiên,lãnh đạo phe đa số đảng Cộng hòa John Thune cho hay một số thành viên Cộng hòa đã bày tỏ hoài nghi với nỗ lực cấp thêm ngân sách cho Lầu Năm Góc.Đảng Dân chủ phần lớn phản đối việc cấp thêm bất kỳ khoản kinh phí nào cho chiến dịch tấn công Iran. Mặt khác,việc Bộ Quốc phòng chậm trễ cung cấp thông tin về tình hình chiến sự tới quốc hội cũng khiến ngay cả những nghị sĩ sẵn sàng ủng hộ cấp thêm kinh phí bức xúc.Khi Bộ trưởng Hegseth điều trần trước Ủy ban Quân vụ Hạ viện về chi tiêu quốc phòng hồi tháng 4,lãnh đạo Ủy ban đã thúc giục ông sớm cung cấp thông tin về chi phí chiến sự. Tuy nhiên,Bộ Quốc phòng Mỹ đến nay vẫn chưa gửi các thông tin chi tiết được yêu cầu,như lượng vũ khí chính xác còn lại trong kho sau khi đã sử dụng hàng nghìn quả bom,tên lửa tại Iran,theo các nghị sĩ và trợ lý quốc hội."Chúng tôi cần biết mình đang mua gì và tại sao lại mua chúng",hạ nghị sĩ Dân chủ Betty McCollum cho hay.Ông Hegseth vẫn gạt đi những lo ngại về tình trạng thiếu hụt đạn dược. Trả lời phỏng vấn kênh CBS News hồi tháng trước,ông cho hay kho dự trữ của Mỹ "vẫn rất dồi dào và đang ngày càng mạnh lên".Tuy nhiên,theo các quan chức đương nhiệm và cựu quan chức,các lãnh đạo Bộ Quốc phòng Mỹ lại tỏ ra lo lắng hơn rất nhiều ở hậu trường. Họ cho rằng quân đội đang rất cần thêm tiền để bổ sung kho đạn dược nhằm răn đe các đối thủ ngang hàng.Sau khi nghe báo cáo kín từ các quan chức cấp cao Bộ Quốc phòng Mỹ,hạ nghị sĩ McCollum cho hay việc bù đắp lại số vũ khí đã sử dụng rõ ràng là ưu tiên hàng đầu của chính quyền. Bà cũng nói thêm rằng các quan chức Bộ Quốc phòng,ngoại trừ ông Hegseth,đang "rất lo lắng" khi quốc hội không thể cấp thêm ngân sách vì thiếu thông tin cần thiết.Ngân sách quốc phòng năm nay của Mỹ rơi vào khoảng 1.000 tỷ USD,trong đó có 150 tỷ USD khoản chi một lần được quốc hội phê duyệt năm ngoái cho hàng loạt ưu tiên quân sự,từ các hệ thống vũ khí tân tiến đến việc thúc đẩy ngành công nghiệp quốc phòng. Chính quyền Tổng thống Trump đã đề xuất ngân sách quốc phòng 1.500 tỷ USD cho năm 2027,mức tăng khổng lồ đang châm ngòi cho những tranh cãi gay gắt tại Đồi Capitol.Một số nghị sĩ thuộc cả hai đảng bày tỏ e ngại trước con số trên vì lo sợ rằng nó sẽ làm tăng khoản nợ quốc gia 39.000 tỷ USD và không muốn phải gánh chi phí cho một cuộc chiến không được lòng dân. Khảo sát gần đây của Washington Post-Ipsos cho thấy chỉ 28% người Mỹ tin rằng cuộc chiến này là xứng đáng,trong khi 68% có suy nghĩ ngược lại.Ông Trump: Mỹ chưa xong việc với IranTiêm kích F-35B Mỹ cất cánh từ tàu đổ bộ tấn công USS Boxer trên biển Arab trong video công bố ngày 19/7. Video: CENTCOMViệc xử lý các dự luật ngân sách tại Thượng viện cũng đang bị đình trệ do bế tắc giữa các thành viên Ủy ban Ngân sách. Phe Dân chủ từ chối ủng hộ bất kỳ khoản ngân sách nào cho năm tài khóa 2027 đến khi đạt được thỏa thuận về tổng mức chi tiêu vì họ phản đối việc phe Cộng hòa đề xuất tăng ngân sách quốc phòng.Ngoài ra,việc một số thành viên Ủy ban Ngân sách Thượng viện vắng mặt gần đây càng khiến nỗ lực khởi động các dự luật chi tiêu của phe Cộng hòa thêm bế tắc. Thượng nghị sĩ Cộng hòa Mitch McConnell,chủ tịch Phân ban Ngân sách Quốc phòng,đã phải nghỉ họp và không bỏ phiếu suốt một tháng qua do chấn thương. Trong khi đó,thượng nghị sĩ Lindsey Graham,thành viên khác của phân ban,vừa đột ngột qua đời tuần trước.Nghị sĩ Cộng hòa Harrigan đổ lỗi cho phe Dân chủ về tình trạng bế tắc ngân sách diện rộng,nhưng cũng thừa nhận đảng của ông có một phần trách nhiệm."Không còn nghi ngờ gì nữa,mọi bên chịu trách nhiệm hoàn tất dự thảo ngân sách quốc phòng,kể cả Bộ Quốc phòng Mỹ,đều có lỗi",ông nói.Vũ Hoàng (Theo Washington Post,AFP,Reuters)