Những thủ phạm 'lạ' khiến người trẻ tuổi đột ngột nhồi máu cơ tim

PGS Nguyễn Lân Hiếu cảnh báo nhiều người trẻ ngoài 20 tuổi đột ngột nhồi máu cơ tim không phải do xơ vữa mà bắt nguồn từ co thắt mạch,chất kích thích hoặc bóc tách động mạch vành,rất dễ bỏ sót.Nhồi máu cơ tim xảy ra khi động mạch vành bị tắc nghẽn đột ngột,thường do cục máu đông hình thành trên nền mảng xơ vữa bị nứt hoặc vỡ. Khi dòng máu giàu oxy không thể đến cơ tim,một phần cơ tim sẽ bị tổn thương,thậm chí hoại tử nếu không được tái thông kịp thời. Theo Bộ Y tế,mỗi năm ghi nhận khoảng 220.000 người Việt tử vong do bệnh tim mạch,trong đó nhồi máu cơ tim hay hội chứng mạch vành cấp có thể chiếm khoảng một nửa.PGS. TS Nguyễn Lân Hiếu,Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội,cho biết gần đây đơn vị liên tiếp cấp cứu nhiều ca nhồi máu cơ tim ở người trẻ,trong đó có bệnh nhân 22 tuổi. Nhiều người 30,40 tuổi nhập viện trong tình trạng nặng,thậm chí sốc tim,ngừng tim,ngừng thở,dù trước đó không có tiền sử bệnh tim mạch rõ ràng."Ở độ tuổi này,xơ vữa chưa thể là thủ phạm chính trong đa số các ca. Chúng ta cần phải đi tìm những nguyên nhân 'lạ' gây nên bệnh để phòng ngừa",phó giáo sư nói.Bóc tách động mạch vành tự phát (SCAD)Đây là nguyên nhân hàng đầu ở phụ nữ dưới 35 tuổi,thường gặp ở phụ nữ khỏe mạnh,không hút thuốc,vừa trải qua stress cảm xúc cực mạnh,gắng sức quá mức,hoặc trong thời gian mang thai/sau sinh. Hình ảnh trên phim chụp,hoặc rõ hơn trên siêu âm trong lòng mạch (IVUS),sẽ khẳng định cơ chế nhồi máu là do lóc tách lớp nội mạc gây chít hẹp,tắc hoàn toàn lòng mạch máu.Co thắt động mạch vànhTình trạng này thường gặp ở người trẻ hút thuốc lá,thuốc lá điện tử,thức khuya triền miên,dùng nhiều cà phê,nước tăng lực. Mạch vành đang bình thường bỗng co thắt lại. Nếu không xử lý đúng cách,cá biệt sẽ có thể hình thành huyết khối do co thắt quá lâu dẫn đến nhồi máu cơ tim cấp.Do chất kích thíchCocaine,amphetamine/ma túy đá,cần sa tổng hợp,thậm chí là lạm dụng bóng cười kèm rượu. Chúng gây co thắt dữ dội và tạo cục máu đông trong vài phút đến vài giờ sau khi dùng.Cục máu đông do rối loạn đông máuTình trạng này có thể gặp trong hội chứng kháng phospholipid,thiếu protein C,protein S,bệnh tự miễn như lupus. Cục máu đông hình thành ở nơi khác và bắn vào động mạch vành.Bất thường bẩm sinh động mạch vànhĐộng mạch vành mọc sai vị trí,đi kẹp giữa hai động mạch lớn. Khi gắng sức cường độ cao,tim đập nhanh sẽ cần tăng nhu cầu máu nuôi tim nhưng do mạch vành bị kẹp giữa hai mạch máu lớn dẫn đến không đủ cung cấp theo nhu cầu đột ngột tăng cao đó (mất cân bằng cung - cầu).

"Nếu đã tìm các nguyên nhân nêu trên không có,chúng ta bắt buộc vẫn phải nghĩ đến tổn thương do xơ vữa mạch máu gây ra",bác sĩ nói.Do đó,người trẻ tuổi tuy khỏe mạnh nhưng có những yếu tố nguy cơ như hút thuốc lá từ nhiều năm,thường là từ cấp 2,cấp 3,hút thuốc lá điện tử hàng ngày cần thận trọng. Gia đình có bố,mẹ,anh chị bị nhồi máu cơ tim,đặt stent trước 55 tuổi ở nam và trước 65 tuổi ở nữ; người bị rối loạn mỡ máu gia đình nhưng bản thân không được phát hiện,giáo dục và điều trị; người mắc đái tháo đường type 2,béo phì nặng,hội chứng chuyển hóa từ nhỏ,tăng huyết áp không được điều trị..cần lưu ý.Tuy nhiên,người trẻ dưới 30 tuổi dễ bị chẩn đoán muộn dẫn đến tỷ lệ tử vong cao. Nguyên nhân chủ yếu do chủ quan,nghĩ mình còn trẻ,không thể mắc bệnh người già. Khi đi khám cấp cứu,điện tâm đồ lần đầu có thể chưa rõ ràng,men tim chưa kịp tăng,dễ bị cho về nhà theo dõi,đặc biệt ở các bệnh viện đa khoa.Người trẻ mắc nhồi máu cơ tim có khả năng hồi phục sau can thiệp thường tốt hơn người già,ít suy tim hơn nếu được cấp cứu kịp. Tuy nhiên,bệnh dễ bị bỏ sót hoặc không tìm ra nguyên nhân khiến bệnh tái phát. Nhiều người sau điều trị lại tiếp tục hút thuốc,thức khuya,bỏ điều trị chống đông,giảm mỡ máu... làm bệnh nặng hơn.Bác sĩ Nguyễn Lân Hiếu động viên bệnh nhân trước khi vào phẫu thuật. Ảnh minh họa :Bác sĩ cung cấpCác chuyên gia khuyến cáo việc nhận biết sớm các dấu hiệu của nhồi máu cơ tim hoặc biến cố tim mạch cấp giúp người bệnh được khám và điều trị kịp thời. Người dân cần nhanh chóng gọi cấp cứu khi đau ngực dữ dội kéo dài trên 15 phút,không giảm khi nghỉ; khó thở tăng nhanh; vã mồ hôi lạnh; chóng mặt,ngất hoặc mất ý thức. Bên cạnh đó,phần lớn yếu tố nguy cơ có thể kiểm soát bằng cách bỏ thuốc lá,hạn chế rượu bia,ăn uống lành mạnh,vận động,ngủ đủ,kiểm soát căng thẳng và bệnh nền.Mỗi người nên tập luyện cường độ trung bình ít nhất 150 phút mỗi tuần,tương đương khoảng 30-40 phút mỗi buổi,tối thiểu ba buổi một tuần. Bên cạnh đó,cần duy trì cân nặng hợp lý,hạn chế muối nếu tăng huyết áp,giảm tinh bột và đường nếu mắc đái tháo đường,đồng thời bỏ thuốc lá và hạn chế rượu bia.Thùy An