Thế giới quy định thế nào về thời gian lái xe của tài xế xe khách?

EU yêu cầu nghỉ sau 4,5 giờ lái,Mỹ giới hạn giờ làm,Australia quy trách nhiệm cả doanh nghiệp nhằm giảm nguy cơ tài xế buồn ngủ.Rạng sáng 21/7,xe khách giường nằm chở 37 hành khách lưu thông trên quốc lộ 1 qua xã Hưng Thịnh (Đồng Nai) bất ngờ va chạm liên tiếp vào hộ lan bên phải đường. Phần đầu hộ lan đâm xuyên gầm xe khiến phương tiện bốc cháy,làm 7 người tử vong và 6 người bị thương. Theo kết quả điều tra ban đầu,tài xế khai do buồn ngủ dẫn đến ngủ gật khi cầm lái.Cảnh sát khám nghiệm hiện trường vụ cháy xe tại Đồng Nai,ngày 21/7. Ảnh: Thái HàMệt mỏi và buồn ngủ là một trong những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tai nạn giao thông nghiêm trọng,nhất là với xe khách đường dài. Vì vậy,nhiều quốc gia đặt ra các giới hạn về thời gian lái xe,quy định thời gian nghỉ bắt buộc,đồng thời giám sát giờ làm và siết trách nhiệm của doanh nghiệp vận tải để giảm nguy cơ tài xế lái xe trong trạng thái mệt mỏi.Châu Âu: Nghỉ ngơi bắt buộc sau mỗi 4,5 giờ lái xe liên tụcLiên minh châu Âu (EU) áp dụng một trong những bộ quy định nghiêm ngặt nhất thế giới nhằm hạn chế tình trạng tài xế xe khách và xe tải mệt mỏi khi cầm lái.Theo Quy định EC 561/2006,tài xế chỉ được lái tối đa 4,5 giờ liên tục,sau đó phải nghỉ ít nhất 45 phút. Thời gian nghỉ có thể thực hiện một lần hoặc chia thành hai đợt,lần lượt tối thiểu 15 phút và 30 phút. Chẳng hạn,tài xế có thể lái khoảng hai giờ rồi nghỉ 15 phút,tiếp tục lái thêm 2,5 giờ và nghỉ tiếp 30 phút trước khi bắt đầu chu kỳ lái tối đa 4,5 giờ tiếp theo.Ngoài quy định nghỉ giữa hành trình,mỗi tài xế chỉ được lái tối đa 9 giờ mỗi ngày,riêng hai ngày trong tuần có thể tăng lên 10 giờ. Tổng thời gian lái không vượt quá 56 giờ mỗi tuần và 90 giờ trong hai tuần liên tiếp.Mỗi ngày,tài xế cũng phải nghỉ ít nhất 11 giờ trước khi bắt đầu ca làm mới. Để giám sát việc chấp hành,EU yêu cầu xe khách và xe tải thuộc diện quản lý lắp thiết bị ghi dữ liệu hành trình (tachograph),lưu lại thời gian lái,thời gian nghỉ và tốc độ của phương tiện.Thiết bị ghi dữ liệu hành trình (tachograph) hiển thị thời gian và trạng thái làm việc của tài xế. Biểu tượng hình chiếc giường (chữ h) ở hai góc dưới hai bên thể hiện chế độ nghỉ. Ảnh: Tachogram.Mỹ: Giới hạn tổng thời gian lái và làm việcTại Mỹ,Cục quản lý an toàn vận tải đường bộ liên bang (FMCSA) quản lý tài xế xe khách thương mại thông qua quy định về thời gian lái xe và nghỉ ngơi (Hours of Service - HOS).Theo đó,tài xế phải nghỉ liên tục ít nhất 8 giờ trước khi vào ca,chỉ được lái tối đa 10 giờ và không được tiếp tục cầm lái sau 15 giờ kể từ khi bắt đầu làm việc. Khác với châu Âu,Mỹ không yêu cầu tài xế xe khách phải dừng nghỉ sau một số giờ lái liên tục. Thay vào đó,nước này kiểm soát tổng thời gian lái và tổng thời gian làm việc trong ngày,cho phép tài xế chủ động sắp xếp các khoảng nghỉ miễn vẫn tuân thủ các giới hạn trên.Ngoài ra,tổng thời gian làm việc cũng không được vượt quá 60 giờ trong 7 ngày hoặc 70 giờ trong 8 ngày,tùy theo lịch hoạt động của doanh nghiệp vận tải. Để giám sát việc chấp hành,phần lớn doanh nghiệp vận tải thương mại phải trang bị thiết bị ghi nhật ký điện tử (Electronic Logging Device - ELD). Thiết bị tự động ghi nhận thời gian lái,thời gian làm việc và nghỉ ngơi của tài xế,giúp cơ quan chức năng kiểm tra việc tuân thủ các giới hạn do FMCSA quy định.Giao diện thiết bị ghi nhật ký điện tử (Electronic Logging Device - ELD) tại Mỹ. Ảnh: UBSAustralia: Quản lý cả tài xế và doanh nghiệpAustralia áp dụng hệ thống quản lý sự mệt mỏi khi lái xe đối với tài xế xe khách và xe tải. Khác với nhiều quốc gia,trách nhiệm không chỉ thuộc về người lái mà còn mở rộng tới doanh nghiệp vận tải,đơn vị điều hành và người lập lịch trình. Nếu doanh nghiệp bố trí lịch chạy hoặc gây áp lực tiến độ khiến tài xế làm việc trong tình trạng mệt mỏi,các bên liên quan đều có thể bị xử lý.Với tài xế xe khách làm việc một mình,Australia không quy định theo ca làm cố định mà tính tổng thời gian làm việc và nghỉ ngơi trong từng khoảng thời gian liên tiếp. Trong bất kỳ khoảng thời gian 5,5 giờ nào,tài xế chỉ được làm việc tối đa 5 giờ 15 phút và phải nghỉ liên tục ít nhất 15 phút. Trong 8 giờ phải có tổng cộng ít nhất 30 phút nghỉ,trong 11 giờ phải có ít nhất 60 phút nghỉ. Tổng thời gian làm việc trong 24 giờ không vượt quá 12 giờ,đồng thời tài xế phải nghỉ liên tục ít nhất 7 giờ trước khi bắt đầu ca làm tiếp theo.Australia cũng giới hạn thời gian làm việc theo chu kỳ dài hơn. Trong 28 ngày,tổng thời gian làm việc tối đa là 288 giờ. Trong mỗi chu kỳ 7 ngày,tài xế phải có ít nhất 6 khoảng nghỉ ban đêm,mỗi khoảng kéo dài tối thiểu 7 giờ liên tục trong khung 22h-8h sáng hôm sau. Ngoài ra,quy định cũng cho phép thay thế bằng 4 kỳ nghỉ liên tục,mỗi kỳ kéo dài 24 giờ trong chu kỳ 28 ngày.Bên cạnh các giới hạn về thời gian,luật còn yêu cầu tài xế phải dừng lái nếu cảm thấy mệt mỏi đến mức không còn đủ khả năng điều khiển phương tiện an toàn. Doanh nghiệp có trách nhiệm tạo điều kiện để tài xế nghỉ ngơi hoặc điều chỉnh lịch trình khi cần,thay vì gây áp lực buộc hoàn thành chuyến xe đúng kế hoạch.Nhật Bản: Nghỉ ít nhất 30 phútNhật Bản quy định tài xế xe khách không được lái liên tục quá 4 giờ mà phải nghỉ ít nhất 30 phút. Thời gian nghỉ có thể chia thành nhiều lần,nhưng mỗi lần không dưới 10 phút. Thời gian lái xe trung bình không quá 9 giờ mỗi ngày,trong khi tổng thời gian làm việc tối đa là 13 giờ và chỉ được kéo dài đến 15 giờ trong trường hợp đặc biệt.Sau mỗi ca làm,tài xế phải nghỉ liên tục ít nhất 9 giờ,mục tiêu là 11 giờ. Ngoài giới hạn về thời gian lái xe,doanh nghiệp vận tải phải theo dõi tình trạng sức khỏe của tài xế,không bố trí người có dấu hiệu mệt mỏi hoặc thiếu ngủ điều khiển phương tiện. Với các chuyến đường dài hoặc chạy đêm,doanh nghiệp phải sắp xếp tài xế thay ca khi cần thiết để bảo đảm an toàn.Để giám sát việc tuân thủ,các đơn vị vận hành xe khách phải sử dụng thiết bị giám sát hành trình kỹ thuật số để ghi dữ liệu vận hành và lưu dữ liệu điện tử trong ba năm.Ngoài quy định về thời gian lái xe và nghỉ ngơi,các quốc gia cũng áp dụng chế tài nghiêm khắc với các vi phạm. Tùy từng quốc gia hoặc địa phương,hình thức xử lý có thể gồm phạt tiền,đình chỉ hoạt động,tước giấy phép,thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự nếu vi phạm dẫn đến tai nạn nghiêm trọng. Xu hướng chung là không chỉ xử phạt tài xế mà còn quy trách nhiệm cho doanh nghiệp vận tải nếu ép tài xế làm việc vượt giới hạn an toàn.Phạm Hải