Vai trò của dinh dưỡng khi VĐV thi đấu các kỳ đại hội

Lịch thi đấu kéo dài,khoảng nghỉ ngắn khiến dinh dưỡng,bù nước và phục hồi trở thành những yếu tố quan trọng giúp VĐV duy trì thể trạng tại các kỳ đại hội thể thao như ASIAD.ASIAD Aichi-Nagoya 2026 khai mạc ngày 19/9 và thi đấu đến 4/10,là sự kiện thể thao quan trọng bậc nhất châu Á. Với nhiều môn thi đấu,trong thời gian vài ngày,các VĐV sẽ phải trải qua nhiều vòng từ vòng loại,bán kết,đến chung kết. Do đó,để đạt thành tích cao,VĐV cần tính đến bài toán duy trì thể trạng ổn định. Yếu tố dinh dưỡng và phục hồi đóng vai trò quan trọng trong quá trình này.Ba nữ võ sĩ Nguyễn Thị Phương,Lưu Thị Thu Uyên và Nguyễn Ngọc Trâm thực hiện bài thi quyền kata đồng đội nữ tại ASIAD 19,tháng 10/2023. Ảnh: Quý LượngTheo Academy of Nutrition and Dietetics,Dietitians of Canada và ACSM,loại thực phẩm,lượng ăn,thời điểm ăn đều có thể tác động đến thành tích cũng như quá trình phục hồi. ACSM nhấn mạnh với VĐV thi đấu cường độ cao nhu cầu năng lượng và các chất đa lượng,đặc biệt carbohydrate và protein,cần được đáp ứng.Carbohydrate và protein giữ những vai trò khác nhau trong quá trình tập luyện và phục hồi. Carbohydrate giúp đáp ứng nhu cầu năng lượng và bổ sung glycogen,trong khi protein cung cấp các acid amin cần thiết cho quá trình duy trì,xây dựng và sửa chữa mô trong thi đấu.Nghiên cứu công bố trên Journal of Applied Physiology năm 2018 với các VĐV đua xe đạp elite cho thấy,sau một bài đạp xe nặng đô,nhóm được bổ sung đủ carbohydrate và protein trong hai giờ đầu sau buổi tập,có thể hoàn thành bài tập ở ngày tiếp theo tốt với thời gian nhanh hơn 8,5% so với nhóm chỉ nạp carbohydrate. Với VĐV thành tích cao,con số 8,5% có thể tác động mạnh đến thứ hạng.Các VĐV Việt Nam trong buổi công bố hợp tác dinh dưỡng giữa Ủy ban Olympic và đối tác. Ảnh: HerbalifeBổ sung carbohydrate và protein trong giai đoạn sớm sau vận động có thể hỗ trợ quá trình phục hồi và khả năng vận động sau đó.Tuy nhiên,nhu cầu cụ thể phụ thuộc vào môn thể thao,cường độ,thời lượng vận động và thời gian nghỉ. ACSM và các tổ chức chuyên môn không đưa ra một chế độ ăn chung cho mọi VĐV,mà khuyến nghị đội ngũ HLV,chuyên gia xây dựng chiến lược dinh dưỡng dựa trên đặc điểm tập luyện và thi đấu của từng cá nhân.Nước và điện giải cũng cần được quản lý trong quá trình thi đấu. Theo ACSM,VĐV nên bắt đầu tập luyện hoặc thi đấu trong trạng thái đủ nước và bổ sung nước trong quá trình vận động để hạn chế tình trạng mất nước do đổ mồ hôi. Lượng nước cần thiết thay đổi theo tốc độ tiết mồ hôi,thời tiết,cường độ vận động và đặc điểm từng cá nhân.Tuy nhiên,chiến lược bù nước cần tính đến lượng mồ hôi,khả năng hấp thụ của cơ thể. Không phải uống quá nhiều nước là tốt. Điều này có thể làm tăng nguy cơ hạ natri máu liên quan đến vận động.Với quá trình phục hồi,giấc ngủ cũng có vai trò quan trọng đối với VĐV thành tích cao.Nước và điện giải là hai yếu tố dinh dưỡng cần được quản lý trong quá trình VĐV thi đấu. Ảnh: HerbalifeNghiên cứu đăng trên tạp chí Sleep năm 2011,theo dõi 11 VĐV bóng rổ nam NCAA khi các VĐV ngủ thêm trung bình khoảng 111 phút mỗi đêm. Sau giai đoạn này,thời gian chạy nước rút giảm từ 16,2 xuống 15,5 giây,tỷ lệ ném phạt tăng 9% và ném ba điểm tăng 9,2%. VĐV ngủ dưới 8 giờ mỗi đêm có nguy cơ chấn thương cao hơn 1,7 lần so với nhóm ngủ từ 8 giờ trở lên.Theo Academy of Nutrition and Dietetics,chiến lược dinh dưỡng thể thao cần tính đến loại hình vận động,thời lượng và thời điểm thi đấu. Các tổ chức này cũng khuyến nghị VĐV nên được chuyên gia dinh dưỡng thể thao đánh giá để xây dựng kế hoạch phù hợp với nhu cầu cá nhân.Đặc biệt,việc bổ sung thực phẩm chức năng hay sản phẩm dinh dưỡng không nên được xem là thay thế cho chế độ ăn cân bằng. Trong trường hợp chế độ ăn đã cung cấp đầy đủ năng lượng và đa dạng thực phẩm,không phải VĐV nào cũng cần bổ sung vitamin và khoáng chất.Một kỳ đại hội có thể được quyết định bởi vài phút trên sân đấu,nhưng để duy trì phong độ trong suốt hành trình,VĐV cần quản lý nhiều yếu tố ngoài thời gian thi đấu. Dinh dưỡng,bù nước,giấc ngủ và kiểm soát tải vận động là những mảnh ghép giúp cơ thể sẵn sàng cho lần thi đấu tiếp theo.ASIAD 20 diễn ra tại Nhật Bản với khoảng 11.000 VĐV,từ 45 quốc gia và vùng lãnh thổ. Nhật Bản đông nhất với 932 VĐV. Xếp sau là Trung Quốc (815),Hàn Quốc (792),Thái Lan (694),Hong Kong (581). Đoàn thể thao Việt Nam đứng thứ 13 với 348 VĐV,với mục tiêu giành từ 4 HC vàng trở lên.Sau khi đất nước thống nhất,Việt Nam lần đầu dự ASIAD vào năm 1982. Đến nay,Việt Nam đứng thứ 22 trên bảng huy chương,với 18 HC vàng,75 HC bạc và 112 HC đồng. Tại ASIAD 19,Việt Nam giành 3 HC vàng,thuộc về 10m súng ngắn hơi nam của xạ thủ Phạm Quang Huy,biểu diễn karate đồng đội nữ và cầu mây 4 người nữ,bên cạnh 5 HC bạc và 19 HC đồng.Linh LamHerbalife Việt Nam là nhà tài trợ dinh dưỡng chính thức của Ủy ban Olympic Việt Nam và Ủy ban Paralympic Việt Nam từ năm 2012. Đồng hành Thể thao Việt Nam tham dự ASIAD,Herbalife Việt Nam tài trợ sản phẩm,chia sẻ kiến thức về dinh dưỡng và phối hợp triển khai các hoạt động hỗ trợ vận động viên.