Hen phế quản (hen suyễn) là bệnh viêm đường hô hấp mạn tính. Khi gặp các yếu tố kích thích,niêm mạc đường thở bị viêm,phù nề và tăng tiết chất nhầy làm hẹp phế quản,gây ho kéo dài,khò khè,tức ngực,khó thở.
ThS.BS Nguyễn Thạc Dũng,Đơn vị Hô hấp,Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy,cho biết thay đổi thời tiết,môi trường và nhịp sinh hoạt trong chuyến du lịch mùa hè có thể có thể kích thích đường thở co thắt,tăng nguy cơ xuất hiện cơn hen cấp. Vì vậy,người bệnh cần chuẩn bị kỹ lưỡng trước chuyến đi.
Tái khám trước khi khởi hành
Người bệnh nên tái khám trước khi khởi hành khoảng 2-4 tuần,đặc biệt nếu dự định du lịch dài ngày hoặc đến khu vực có khí hậu khác biệt. Bác sĩ đánh giá mức độ kiểm soát hen,kiểm tra chức năng hô hấp,điều chỉnh phác đồ điều trị nếu cần thiết.
Người bệnh cũng nên trao đổi với bác sĩ về kế hoạch xử trí khi xuất hiện triệu chứng trong thời gian du lịch để biết cách ứng phó phù hợp nếu tái phát cơn hen.
Mang đầy đủ thuốc điều trị
Hành lý người bệnh cần có đầy đủ thuốc điều trị duy trì và thuốc cắt cơn. Bác sĩ Dũng giải thích thuốc duy trì thường chứa corticosteroid dạng hít,giúp kiểm soát tình trạng viêm đường thở. Thuốc cắt cơn tác dụng nhanh có vai trò làm giãn phế quản khi xuất hiện triệu chứng cấp tính.
Người bệnh nên mang dư thuốc so với thời gian dự kiến của chuyến đi để phòng trường hợp lịch trình thay đổi. Thuốc cắt cơn cần được mang theo bên người thay vì để trong hành lý ký gửi hoặc cất ở nơi khó lấy. Trường hợp cơn hen xảy ra trên máy bay,tàu xe hoặc khi đang tham gia hoạt động ngoài trời,người bệnh dùng thuốc kịp thời có thể giúp kiểm soát triệu chứng,ngăn diễn tiến nặng.
Bác sĩ chuyên khoa Hô hấp tư vấn cho một người bệnh. Ảnh minh họa: Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy
Tránh tác nhân dễ kích phát cơn hen
Chênh lệch nhiệt độ đột ngột giữa môi trường bên ngoài và trong phòng điều hòa có thể là yếu tố khởi phát cơn hen. Người bệnh vừa từ ngoài trời nắng nóng bước vào phòng lạnh hoặc xe ô tô có nhiệt độ thấp cần dành vài phút để cơ thể thích nghi. Nhiệt độ điều hòa nên duy trì ở mức vừa phải,khoảng 26-28 độ C.
Khi du lịch đến vùng núi,rừng hoặc các khu sinh thái có nhiều cây cối,người bệnh cần hạn chế tiếp xúc với phấn hoa,cỏ dại,lông động vật. Đeo khẩu trang khi tham gia các hoạt động ngoài trời,tránh đi bộ hoặc vận động mạnh vào thời điểm nhiều phấn hoa trong không khí. Rửa tay,thay quần áo sau khi tiếp xúc với môi trường có nhiều bụi hoặc thực vật. Tránh khói thuốc lá,khói bếp than,khói từ hoạt động đốt lửa trại,khói xe và nước hoa,hóa chất có mùi nồng.
Chọn nơi lưu trú phù hợp
Độ ẩm cao trong mùa hè tạo điều kiện cho nấm mốc và mạt bụi phát triển. Người bệnh nên ưu tiên lựa chọn nơi lưu trú sạch sẽ,thông thoáng,tránh phòng có mùi thuốc lá,ẩm mốc,nhiều thảm trải sàn hoặc chăn gối lâu ngày không được vệ sinh.
Nếu có tiền sử dị ứng với mạt bụi hoặc nấm mốc,người bệnh nên thông báo trước với nơi lưu trú để được hỗ trợ sắp xếp phòng phù hợp.
Tránh vận động thể chất quá sức
Leo núi,đạp xe,chèo thuyền,trekking hay chạy bộ trên bãi biển là trải nghiệm hấp dẫn trong chuyến du lịch hè,nhưng có thể trở thành yếu tố khởi phát cơn hen ở một số người. Vận động cường độ cao khiến nhịp thở tăng nhanh,lượng không khí đi vào phổi nhiều nhưng chưa được làm ấm,ẩm đầy đủ,từ đó kích thích đường hô hấp và gây co thắt phế quản.
Người có tiền sử hen do gắng sức cần thận trọng khi tham gia hoạt động thể chất kéo dài hoặc dưới thời tiết nắng nóng. Người bệnh nên nên lựa chọn hoạt động phù hợp với thể trạng,tránh cố gắng theo nhóm hoặc vượt quá khả năng của cơ thể. Đồng thời,khởi động kỹ trước khi vận động,tăng dần cường độ tập luyện thay vì hoạt động mạnh ngay từ đầu. Người bệnh nghỉ ngơi khi xuất hiện dấu hiệu như ho,tức ngực hoặc khó thở.
Cẩn trọng khi ăn uống
Người có tiền sử dị ứng thực phẩm nên thận trọng khi thử món ăn mới,đặc biệt là hải sản lạ. Dị ứng thức ăn gây nổi mề đay,phù nề đường hô hấp,làm khởi phát cơn hen cấp. Một số chất bảo quản chứa sulfite trong trái cây sấy khô,thực phẩm chế biến sẵn hoặc một số loại đồ uống lên men cũng có thể gây triệu chứng ở người bệnh hen nhạy cảm. Ưu tiên thực phẩm tươi,đảm bảo vệ sinh và uống đủ 1,5-2 lít nước mỗi ngày trong suốt chuyến đi.
Bác sĩ Dũng lưu ý,khi xuất hiện triệu chứng ho tăng dần,tức ngực hoặc cảm giác hụt hơi,người bệnh cần giữ bình tĩnh,ngừng ngay hoạt động đang thực hiện. Người bệnh ngồi ở tư thế thoải mái,lưng thẳng hoặc hơi cúi người về phía trước,sau đó sử dụng thuốc cắt cơn theo đúng hướng dẫn của bác sĩ.
Nếu triệu chứng không cải thiện sau khi dùng thuốc hoặc xuất hiện dấu hiệu như khó thở nhiều,môi tím tái,không thể nói thành câu,thở rút lõm lồng ngực... người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất.
Trịnh Mai
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh hô hấp tại đây để bác sĩ giải đáp
