Mercedes bị tố lách luật để tạo lợi thế trên đường đua F1

Cuộc tranh luận trên các mạng xã hội bắt nguồn từ một bài đăng trong nhóm người hâm mộ F1 trên mạng xã hội Reddit,sau khi Grand Prix Trung Quốc kết thúc chiều 15/3. Một tài khoản đã đăng một đoạn phim quay chậm chiếc xe Mercedes W17 khi tiếp cận hai góc cua. Nó được cắt ra từ sóng truyền hình cho thấy cánh trước của chiếc W17 đóng lại theo các phương thức không giống nhau ở hai góc cua.

Mercedes bị tố lách luật để tạo lợi thế trên đường đua F1

Phần cánh gió bất thường của chiếc W17.

Mục o trong điều C3.10.10 thuộc quy định kỹ thuật của bộ môn F1 ghi rõ với cánh gió phía trước "Chuyển đổi giữa hai vị trí cố định không được vượt quá thời gian tối đa là 400 ms (mili giây)." Để theo dõi và kiểm soát việc các đội tuân thủ quy định này,Liên đoàn đua xe thế giới (FIA) đã gắn một cảm biến trên hệ thống truyền động cánh. Nếu thời gian đóng,mở cánh trước vượt quá thời gian quy định thì sẽ phạm luật. Thoạt nhìn qua,mọi thứ rất đơn giản,minh bạch và dễ thực hiện.

Tuy nhiên,trên thực tế Mercedes dường như đã có cách lách luật thông minh. Các đoạn phim và phân tích kỹ thuật cho thấy cánh trước của Mercedes không chỉ đóng lại trong một chuyển động duy nhất. Quá trình này hoạt động theo trình tự hai giai đoạn. Trong giai đoạn đầu,cánh gió chuyển động nhanh với thời gian khoảng 400 ms đến một vị trí trung gian,lúc này cảm biến của FIA đã hiểu và xác nhận là cánh gió đã đóng hoàn toàn. Sau đó,một chuyển động chậm hơn tiếp tục diễn ra,đưa cánh gió đến vị trí cuối cùng,giai đoạn thứ hai này nằm ngoài khung thời gian được FIA giám sát.

Ngay trước khi Grand Prix Nhật Bản diễn ra cuối tuần này,nhiều thông tin cho biết một đội đua được cho là Ferrari đã cảnh báo với FIA về hoạt động của bộ cánh gió trên chiếc W17. Phân tích từ giới chuyên môn cho rằng,việc đóng cánh gió trước theo hai giai đoạn này giúp hai tay đua của Mercedes có được sự ổn định khi vào cua.

Theo đó,khi vào cua,trạng thái Straigh Mode của cánh gió trước sẽ được chuyển sang trạng thái Corner Mode. Việc lực nén xuống thay đổi đột ngột cùng với việc trọng tâm xe dồn về nửa trước khi xe phanh và vào cua khiến các tay đua thường mất ổn định tay lái ở giai đoạn này. Với phương thức hoạt động đóng cánh trước theo hai giai đoạn,Mercedes đã giảm thiểu bất lợi cho các tay đua khi vào cua bằng việc thay đổi mức lực nén xuống một cách từ từ hơn.

George Russell điều khiển chiếc W17 ở đường đua Thượng Hải,Trung Quốc ngày 13/3/2026. Ảnh: Reuters

Nếu hệ thống cánh trước của chiếc W17 hoạt động như mô tả trên,Mercedes có thể được hưởng lợi từ: độ ổn định cao hơn trong quá trình phanh ban đầu,chuyển đổi cân bằng khí động học mượt mà hơn,khả năng quản lý lốp tốt hơn và khả năng điều khiển xe dễ hơn khi vào cua ở tốc độ cao. Câu hỏi đặt ra bây giờ là liệu cách lách luật thông mình và khéo léo này có tuân thủ các quy định hay không,hay liệu nó có lợi dụng kẽ hở trong cách FIA theo dõi xe hoạt động hay không.

Đây không phải là lần đầu Mercedes sử dụng những chiêu trò kỹ thuật đầy thông minh để tạo lợi thế trên đường đua. Ngay trước mùa giải,Red Bull đã cảnh báo FIA về động cơ của Mercedes đã lách luật để gia tăng tỷ số nén bằng cách lợi dụng lỗ hổng của FIA khi chỉ kiểm tra thông số này ở nhiệt độ phòng trong khi Mercedes sử dụng các vật liệu tiên tiến để giúp động cơ đạt tỷ số nén vượt trội các đối thủ ở nhiệt độ hoạt động. Tại Grand Prix Trung Quốc,người cũ Lewis Hamilton cũng nhận định Mercedes dường như đang áp dụng chế độ động cơ kiểu Party Mode trước đây nhằm tạo lợi thế ở các vòng chạy phân hạng.

Hiện tại Ferrari chưa đệ đơn chính thức phản đối,nhưng điều đó có thể nhanh chóng trở thành hiện thực tại Grand Prix Nhật Bản sắp tới. Một khi FIA nhận được đơn tố cáo,vấn đề sẽ nhanh chóng trở thành một phần của cuộc điều tra chính thức,với những hình phạt được đưa ra rất khắc nghiệt. Vào năm 2020,Renault đã phản đối việc sử dụng các ống dẫn khí làm mát phanh của đội Racing Point. Họ cho rằng chúng trông rất giống với thiết kế của Mercedes,và lập luận này đã được chấp nhận. Kết quả là Racing Point bị phạt 400.000 euro cùng với việc bị trừ 15 điểm trong bảng xếp hạng vô địch.

Tuy nhiên,đối với một số vấn đề nằm trong "vùng xám" của quy định FIA thường có cách giải quyết ôn hòa hơn,ví dụ như năm 2020 Red Bull đã phản đối hệ thống lái kép của Mercedes. FIA đã phán quyết hệ thống này hợp pháp trong năm đó nhưng đã cấm nó vào năm 2021. Với vụ việc tỷ số nén của Mercedes hồi đầu mùa,FIA sau đó không phạt đội đua nước Đức mà chỉ thông báo kể từ 1/6 sẽ thay đổi cách kiểm tra tỷ số nén của động cơ.

Từ mùa giải 2026,xe F1 đã bỏ cánh gió sau hỗ trợ vượt (DRS) và bổ sung cơ chế khí động học chủ động (Active Aero). Theo đó,có hai cấu hình với cánh gió để các tay đua có thể sử dụng. Chế độ đường thẳng (Straight Mode) là một cấu hình khí động học cho phép xe giảm lực cản giúp tăng tốc hiệu quả hơn. Cánh gió sau sẽ mở ra,thay đổi góc nghiêng để giảm lực cản,giống như khi các tay đua sử dụng DRS trước đây,nhưng giờ đây cánh gió trước cũng có thể thay đổi góc nghiêng. Các tấm trên cùng của cánh gió trước di chuyển lên xuống cùng lúc với tấm trên cùng của cánh gió phía sau.

Straight Mode được sử dụng khi đường khô ráo ở các khu vực được chỉ định trên từng đường đua. Ngược lại với chế độ đường thẳng là cấu hình chế độ ôm cua (Corner Mode),đảm bảo lực nén ở mức tối đa khi cần thiết tại các cung đường cua. Về cơ bản,xe sẽ được phép điều chỉnh giữa hai cấu hình khác nhau tùy thuộc vào vị trí trên đường đua nhằm cung cấp lực nén xuống tối đa ở các khúc cua nhưng giảm lực cản trên đoạn đường thẳng. Tương tự hệ thống DRS trước đây,các tay đua có thể tự "đóng" cánh gió,nếu không cánh gió sẽ tự động đóng lại khi phanh hoặc nhả ga.

Minh Phương