Trong chưa đầy hai tuần,thị trường thương mại điện tử liên tiếp chứng kiến các điều chỉnh về cơ cấu phí và chính sách dành cho nhà bán từ nhiều nền tảng. Những thay đổi này tạo ra nhiều tranh luận xoay quanh chi phí kinh doanh online,áp lực vận hành và tương lai của thương mại điện tử Việt Nam. Ông Trần Tuấn Anh,Giám đốc Điều hành Shopee Việt Nam chia sẻ thêm góc nhìn về bức tranh toàn cảnh thị trường,cùng chiến lược tái đầu tư của nền tảng.
- Gần đây,câu chuyện điều chỉnh phí trên sàn thương mại điện tử thu hút nhiều sự quan tâm. Lý do cho những điều chỉnh này là gì?
- Nếu chỉ nhìn ở góc độ phí,chúng ta sẽ dễ bỏ qua bức tranh vận hành rộng hơn của thương mại điện tử hiện nay. Thực tế,toàn bộ hệ sinh thái đang vận hành trong bối cảnh chi phí gia tăng,từ nhiên liệu cho đến các yếu tố đầu vào khác. Những thay đổi này tác động đồng thời đến nền tảng,nhà bán và cả sức mua của người tiêu dùng.
Trong bối cảnh đó,điều quan trọng là nhìn thương mại điện tử như một hệ sinh thái liên kết,nơi tăng trưởng của một bên gắn chặt với khả năng đầu tư và phát triển của các bên còn lại. Nếu nền tảng không thể tiếp tục đầu tư lâu dài,về dài hạn,cả nhà bán hàng,người mua và chất lượng thị trường cũng sẽ chịu ảnh hưởng.
Đồng thời,bất kỳ điều chỉnh nào trên sàn cũng đều được Shopee cân nhắc rất kỹ trong tương quan của toàn hệ sinh thái. Với chúng tôi,điều quan trọng không chỉ là một thay đổi đơn lẻ,mà là sự ổn định của cán cân giữa người mua,người bán và nền tảng. Shopee luôn lắng nghe phản hồi từ thị trường và sẵn sàng điều chỉnh khi có những góp ý phù hợp.
Ở giai đoạn đầu,khi thương mại điện tử còn mới,các nền tảng có thể lấy nội lực doanh nghiệp để kích hoạt thị trường. Trọng tâm khi đó là mở rộng người dùng,phổ cập mua sắm trực tuyến và giúp nhiều nhà bán tiếp cận cách bán hàng mới. Khi thị trường phát triển lớn hơn,phục vụ hàng chục triệu người dùng mỗi ngày,yêu cầu đối với nền tảng cũng khác. Người tiêu dùng kỳ vọng nhiều hơn về tốc độ,chất lượng dịch vụ,hậu mãi,ưu đãi tốt; người bán cũng cần nhiều hơn về lượng truy cập,công cụ tăng trưởng,quảng cáo...
Điều đó đồng nghĩa các nền tảng và cả nhà bán hàng không thể tiếp tục vận hành bằng mô hình đầu tư của 5-10 năm trước. Shopee nhận định dư địa phát triển của thị trường thương mại điện tử tại Việt Nam vẫn còn rất khả quan,tương đồng với định hướng phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026-2030 do Bộ Công Thương công bố. Trong đó,mục tiêu doanh số bán lẻ thương mại điện tử là tăng trưởng 20-30% mỗi năm.
Tuy nhiên,để duy trì được trong thị trường ngày càng đi vào chiều sâu hơn,nền tảng không thể đi theo hướng tối ưu ngắn hạn,thay vào đó,phải liên tục tái đầu tư vào người mua,người bán và năng lực vận hành. Nói cách khác,đây không chỉ là câu chuyện điều chỉnh phí,mà là câu chuyện thương mại điện tử đang tiếp tục chu kỳ phát triển mạnh và liên tục đòi hỏi đầu tư sâu,bài bản hơn từ tất cả các thành phần tham gia thị trường.
- Vậy mục tiêu lớn nhất của Shopee khi điều chỉnh phí là gì?
- Thực tế,Shopee không tăng lợi nhuận trong nhiều năm qua như nhiều người vẫn hình dung. Trong khi số lượng người mua,đơn hàng và quy mô hoạt động đều tăng,các khoản đầu tư cho miễn phí vận chuyển,khuyến mại,vận hành,công nghệ cũng tăng theo.
Điều này phản ánh rất rõ là phần giá trị đang được đưa trở lại để duy trì trải nghiệm cho người mua và tạo thêm công cụ,dịch vụ,tăng trưởng cho người bán,thay vì nằm lại ở Shopee. Nếu nền tảng không tiếp tục đầu tư theo cách đó,cuối cùng toàn bộ hệ sinh thái sẽ bị ảnh hưởng.
- Shopee đầu tư vào những gì để tăng chất lượng trải nghiệm cho người dùng?
- Hiện,Shopee tập trung vào ba lớp đầu tư. Thứ nhất,chúng tôi duy trì đầu tư mạnh để mua sắm trực tuyến tiếp tục được tiếp cận dễ dàng trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tăng lên. Hiện nay,hơn 90% đơn hàng trên Shopee không phải trả phí vận chuyển. Đây là một khoản đầu tư có ý nghĩa rất lớn,đặc biệt với người tiêu dùng trẻ,người dùng ở khu vực ngoài trung tâm và những người mới tham gia mua sắm trực tuyến.
Song song,ngân sách cho các mã ưu đãi,và các lợi ích khác cho người mua trong năm 2026 cũng tăng nhiều so với năm trước. Bên cạnh các hỗ trợ trực tuyến,chúng tôi triển khai nhiều chương trình tiếp cận trực tiếp nhằm giúp người dùng lao động phổ thông,công nhân tại các khu công nghiệp như Bắc Ninh,Bình Dương... dễ dàng tiếp cận thương mại điện tử hơn.
Đơn hàng Shopee được giao đến tay người dùng. Ảnh: Shopee Việt Nam
Bên cạnh đó,Shopee đầu tư trải nghiệm mua sắm nhanh,thuận tiện và đáng tin cậy hơn. Trọng tâm lớn là cải thiện thời gian giao nhận. Nếu trước đây người dùng chấp nhận chờ 2-3 ngày,hiện nay kỳ vọng đã khác rất nhiều. Tại nhiều đô thị lớn,phần lớn đơn hàng Shopee đã có thể nhận vào ngày hôm sau hay thậm chí trong vòng từ 1 đến 4 giờ. Mục tiêu của chúng tôi là phối hợp với các đơn vị vận chuyển để mở rộng chuẩn dịch vụ ấy ở nhiều địa phương hơn,đầu tư mạnh để mạng lưới giao nhận phủ rộng hơn tại các khu vực ngoại đô thị ở Cần Thơ,Đà Nẵng,Nghệ An...
Lớp đầu tư thứ ba là chất lượng hàng hóa và niềm tin thị trường. Nền tảng phải siết chặt hơn việc kiểm soát chất lượng,giảm "vùng xám" trong trải nghiệm mua sắm và xử lý mạnh tay hàng giả,hàng nhái. Shopee liên tục tăng cường cơ chế rà soát,phối hợp với các bên liên quan và cơ quan chức năng để thị trường minh bạch và sạch hơn.
Dù đây không phải vấn đề một sàn thương mại điện tử có thể tự giải quyết hoàn toàn,nhưng trách nhiệm của nền tảng là phải giúp người dùng cảm thấy yên tâm hơn mỗi khi mua sắm. Sự phát triển mạnh của Shopee Mall qua nhiều năm qua là một ví dụ khi chất lượng dịch vụ đang là động lực phát triển cho những doanh nghiệp vững mạnh,chất lượng sản phẩm tốt và nguồn gốc rõ ràng.
Người dùng sử dụng Shopee Mall để tìm mua trực tuyến sản phẩm chính hãng. Ảnh: Shopee Việt Nam
- Trước bối cảnh thương mại điện tử chuyển từ cạnh tranh giá sang cạnh tranh trải nghiệm,đồng thời xuất hiện lo ngại về tác động của việc điều chỉnh phí với nhà bán,Shopee cân bằng bài toán này như thế nào?
- Theo tôi,thương mại điện tử Việt Nam đang bước sang giai đoạn phát triển mới,khi người tiêu dùng vừa quan tâm đến giá rẻ,vừa ngày càng chú trọng chất lượng sản phẩm,uy tín nhà bán,tốc độ giao hàng và trải nghiệm hậu mãi. Vì vậy,Shopee cũng chuyển trọng tâm từ "rẻ" sang "nhanh hơn" và "tốt hơn",đầu tư mạnh vào vận hành,giao nhận,dịch vụ chăm sóc khách hàng,đồng thời mở rộng điểm đến mua sắm chuyên biệt của từng ngành hàng để tạo thêm cơ hội cho nhà bán ở thị trường ngách hoặc trước đây gặp rào cản khi phát triển trên sàn thương mại điện tử.
Việc này đòi hỏi nền tảng phải đầu tư lớn hơn vào hạ tầng và dịch vụ. Các khoản phí trên sàn thực tế chỉ phát sinh khi nhà bán có đơn hàng thành công và được Shopee tái đầu tư vào hệ sinh thái,từ nâng cao trải nghiệm người dùng,cải thiện năng lực vận hành đến phát triển công cụ hỗ trợ kinh doanh như quảng cáo,livestream,dữ liệu vận hành hay kết nối người có sức ảnh hưởng,dữ liệu vận hành và các giải pháp tự động hóa... Shopee cũng hỗ trợ nhà bán trong nước mở rộng sang các thị trường trong khu vực như Singapore,Malaysia,Thái Lan hay Philippines.
Chúng tôi xem nhà bán hàng là một phần trung tâm của hệ sinh thái và tin rằng khi trải nghiệm mua sắm được cải thiện,người mua sẽ quay lại thường xuyên hơn,giá trị đơn hàng tăng lên và người bán là bên hưởng lợi trực tiếp. Thực tế,các nhà bán hàng địa phương trên Shopee vẫn duy trì mức tăng trưởng khoảng 30% so với cùng kỳ.
Bên cạnh đó,qua gặp gỡ trực tiếp,tôi nhận thấy người bán ngày càng có sự chuyên biệt hóa về kiến thức,chuyên môn và kỹ năng vận hành. Đồng thời,nhà bán hàng,doanh nghiệp cùng thương hiệu sở hữu thế mạnh đáp ứng tốt nhu cầu thị trường,có lộ trình đầu tư,vận hành chuyên nghiệp trên nền tảng sẽ có thêm nhiều cơ hội tăng trưởng hơn trong tương lai. Điều đó cho thấy thương mại điện tử đang bước vào giai đoạn chuyên nghiệp hơn,nơi cả sàn và người bán đều cần đầu tư bài bản để có thêm cơ hội tăng trưởng dài hạn.
- Shopee làm gì để người bán mới vẫn nhìn thấy cơ hội tăng trưởng và yên tâm gia nhập sàn?
- Với nhà bán hàng mới,thách thức hiện nay không còn là "lên sàn có dễ không",mà là "có đủ năng lực để phát triển trên sàn hay không". Vì vậy,Shopee duy trì nhiều chính sách hỗ trợ như miễn phí cố định trong 30 ngày đầu,tiếp tục ưu đãi phí đến tháng 8 năm nay,cùng các công cụ vận hành,tiếp thị liên kết và đội ngũ hỗ trợ chuyên biệt để giúp nhà bán tiếp cận khách hàng hiệu quả hơn.
Mỗi tháng vẫn có khoảng 10.000 nhà bán mới tham gia và kinh doanh tốt trên Shopee. Điều đó cho thấy thương mại điện tử Việt Nam vẫn còn dư địa tăng trưởng lớn,nhưng cuộc cạnh tranh đang chuyển từ "ai rẻ hơn" sang chất lượng vận hành,dịch vụ và khả năng tạo giá trị bền vững.
Chương trình Tiếp sức doanh nghiệp Việt của Shopee. Ảnh: Shopee Việt Nam
Trong giai đoạn này,thay vì chỉ kết nối giao dịch,sàn còn cần phải trở thành hạ tầng hỗ trợ tăng trưởng cho nhà bán hàng,từ công nghệ,thanh toán đến các công cụ kinh doanh. Về lâu dài,những người bán hàng có khả năng xây dựng thương hiệu,đầu tư sản phẩm và vận hành chuyên nghiệp sẽ có nhiều cơ hội phát triển hơn.
Nhật Lệ
