"Đang có đề xuất khá vững chắc về khả năng mở lại eo biển Hormuz và bước vào thảo luận thực chất với giới hạn thời gian cụ thể về vấn đề hạt nhân. Hy vọng chúng ta có thể làm được điều đó",Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói với các phóng viên ở Ấn Độ hôm 24/5.
Ông khẳng định Mỹ sẽ tạo mọi cơ hội để nỗ lực ngoại giao thành công,trước khi xem xét cách khác nhằm giải quyết vấn đề với Iran. "Cả hai bên cần dành thời gian và làm điều đúng đắn",Ngoại trưởng Rubio nói,nhưng không đề cập "cách khác" có phải biện pháp quân sự hay không.
Tổng thống Donald Trump trước đó cho biết đã dặn đoàn đàm phán Mỹ không nên vội vã đạt bất cứ thỏa thuận nào với Iran. Ông cũng khẳng định lệnh phong tỏa của Mỹ với các cảng biển Iran "vẫn có hiệu lực đầy đủ tới khi nào các bên ký kết thỏa thuận".
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio trong cuộc họp báo ở New Delhi,Ấn Độ ngày 24/5. Ảnh: AP
Iran chưa bình luận về thông tin trên. Hãng thông tấn Tasnim của Iran nói rằng Mỹ vẫn cản trở một số nội dung của thỏa thuận tiềm năng,trong đó có yêu cầu của Tehran về giải phóng các khoản tiền đang bị đóng băng.
Ebrahim Rezaei,người phát ngôn Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại thuộc quốc hội Iran,hôm nay tuyên bố nước này áp dụng chiến thuật "ăn miếng trả miếng" trong quân sự và "đáp trả tương xứng" trên lĩnh vực ngoại giao. Ông nhấn mạnh Iran sẽ không nhượng bộ trước áp lực hay đe dọa,cảnh báo Mỹ đối mặt nguy cơ giá xăng tăng cao nếu tiếp tục gây sức ép.
Tổng thống Trump ngày 23/5 làm dấy lên kỳ vọng về thỏa thuận sắp đạt được giữa Mỹ và Iran,khi thông báo Washington và Tehran về cơ bản đã đàm phán được bản ghi nhớ dọn đường cho việc mở lại eo biển Hormuz.
Hai bên vẫn bất đồng trên nhiều vấn đề,trong đó có chương trình hạt nhân của Iran,xung đột giữa Israel và lực lượng Hezbollah ở Lebanon,cũng như yêu cầu của Iran về dỡ lệnh trừng phạt và giải phóng hàng chục tỷ USD doanh thu dầu mỏ đang bị đóng băng trong các ngân hàng nước ngoài.
Một quan chức cấp cao trong chính quyền Trump cho biết Iran "đã đồng ý về nguyên tắc" đối với mở lại eo biển Hormuz,đổi lại Mỹ sẽ dỡ bỏ lệnh phong tỏa cảng biển và xử lý lượng uranium làm giàu cao của nước này.
Người này thêm rằng Mỹ dự kiến dỡ lệnh phong tỏa cảng của Iran trước,còn đàm phán chi tiết về vấn đề hạt nhân sẽ cần nhiều thời gian,đồng thời bác bỏ ý kiến cho rằng Tehran chưa chấp nhận việc xử lý uranium đã làm giàu.
Vị trí eo biển Hormuz. Đồ họa: Guardian
Các nguồn tin tại Iran nói với Reuters rằng trong giai đoạn tiếp theo,hai bên có thể tìm ra công thức khả thi để giải quyết tranh cãi về kho uranium,trong đó có pha loãng vật liệu dưới sự giám sát của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA).
Iran đang sở hữu kho dự trữ hơn 400 kg uranium làm giàu cấp độ cao,được cho là gần ngưỡng cần thiết để chế tạo vũ khí hạt nhân. Các quan chức Israel cho biết lượng uranium này đủ để Iran sản xuất 11 quả bom hạt nhân nếu làm giàu thêm.
Tổng thống Trump nhiều lần tuyên bố phải loại bỏ kho uranium này và không cho phép Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân. Trong khi đó,Iran khẳng định nước này không theo đuổi vũ khí hạt nhân và chỉ sử dụng công nghệ này cho mục đích hòa bình.
Nguyễn Tiến (Theo Reuters,AFP,AP)
