Chụp X-quang tuổi xương có dự đoán chiều cao trưởng thành của trẻ?

Chụp X-quang bàn tay để đánh giá tuổi xương có giúp ước tính chiều cao của trẻ sau này không? Bé nhà tôi 3 tuổi,có cần kiểm tra sớm? (Tùng,33 tuổi,Hải Phòng)Trả lời:Tuổi xương là chỉ số phản ánh mức độ trưởng thành của hệ xương. Nếu tuổi thực cho biết trẻ đã sinh ra bao nhiêu năm thì tuổi xương cho biết hệ xương đang phát triển đến giai đoạn nào,thời gian sụn tăng trưởng đóng lại.Để xác định tuổi xương,với độ tuổi tiền dậy thì và dậy thì,bác sĩ thường chỉ định chụp X-quang bàn tay và cổ tay,thường là tay bên trái. Trên phim chụp,bác sĩ đánh giá sự phát triển của trung tâm cốt hóa,mức độ trưởng thành của sụn tăng trưởng,sau đó đối chiếu với bảng tiêu chuẩn quốc tế để xác định tuổi xương. Kết quả này cho biết hệ xương đang trưởng thành nhanh,chậm hay tương ứng với tuổi thực,từ đó ước tính trẻ còn bao nhiêu thời gian để phát triển chiều cao,đồng thời định hướng nguyên nhân nếu quá trình tăng trưởng diễn ra bất thường.Ở đa số trẻ khỏe mạnh,tuổi xương tương ứng với tuổi thực. Tuy nhiên,tuổi xương có thể nhanh hoặc chậm do ảnh hưởng của di truyền,dinh dưỡng,hormone hoặc bệnh lý nội tiết. Trường hợp tuổi xương chậm hơn tuổi thực thường gặp ở trẻ chậm phát triển thể chất do cơ địa,dậy thì muộn,suy dinh dưỡng,suy giáp,thiếu hormone tăng trưởng hoặc một số bệnh mạn tính. Khi các sụn tăng trưởng vẫn còn hoạt động tốt,trẻ còn nhiều thời gian để phát triển chiều cao.Ngược lại,tuổi xương nhanh hơn tuổi thực thường gặp ở trẻ dậy thì sớm,béo phì,cường giáp hoặc một số rối loạn nội tiết khác. Lúc này các sụn tăng trưởng có nguy cơ đóng sớm,làm rút ngắn thời gian phát triển chiều cao. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời,chiều cao khi trưởng thành thấp hơn tiềm năng di truyền.Tuy nhiên,phim X-quang tuổi xương không thể giúp dự đoán chính xác trẻ sẽ cao bao nhiêu khi trưởng thành. Tuổi xương chỉ là một trong nhiều yếu tố được sử dụng để đánh giá tiềm năng tăng trưởng. Để đưa ra nhận định chính xác,bác sĩ còn kết hợp với tốc độ tăng chiều cao theo từng năm,chiều cao của bố mẹ,giai đoạn dậy thì,tình trạng dinh dưỡng,các xét nghiệm nội tiết và những yếu tố liên quan khác. Do đó,hai trẻ có cùng tuổi xương vẫn có thể đạt chiều cao trưởng thành khác nhau.Một trẻ nhỏ chụp X-quang tuổi xương. Ảnh minh họa: Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu GiấyChụp X-quang tuổi xương không phải xét nghiệm thường quy và không có một độ tuổi cố định áp dụng cho tất cả trẻ. Bác sĩ chỉ định chụp khi trẻ chậm tăng chiều cao kéo dài,thấp hơn nhiều so với bạn cùng tuổi,cao quá nhanh,có dấu hiệu dậy thì sớm hoặc muộn...Với trẻ khoảng 3 tuổi hoặc nhỏ hơn,việc chụp tuổi xương ít khi được chỉ định vì giá trị đánh giá ở giai đoạn này còn hạn chế. Ngoại lệ là những trường hợp nghi ngờ rối loạn nội tiết bẩm sinh,bất thường di truyền hoặc các bệnh lý ảnh hưởng đến sự phát triển của xương.Phụ huynh không nên quá lo lắng nếu trẻ được bác sĩ chỉ định chụp X-quang tuổi xương. Liều bức xạ của một phim X-quang bàn tay thấp,chỉ tương đương lượng bức xạ tự nhiên cơ thể tiếp xúc trong vài ngày sinh hoạt bình thường,hầu như không ảnh hưởng đến sức khỏe.Bạn nên theo dõi chiều cao của trẻ định kỳ 3-6 tháng một lần và ghi lại trên biểu đồ tăng trưởng. Nếu trẻ tăng chiều cao chậm,cao quá nhanh hoặc xuất hiện các dấu hiệu dậy thì bất thường,phụ huynh nên đưa trẻ đến khám chuyên khoa Nội tiết Nhi. Việc phát hiện sớm các rối loạn tăng trưởng và can thiệp khi các sụn tăng trưởng vẫn còn hoạt động giúp tối ưu cơ hội đạt chiều cao trưởng thành.ThS.BS Đỗ Tiến Sơn

Khoa Nhi,Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà NộiĐộc giả gửi câu hỏi về bệnh trẻ em tại đây để được bác sĩ giải đáp