Lợi thế bất ngờ của ông Trump trong đàm phán với Iran

Giá dầu lao dốc vài tuần qua đang mang lại cho chính quyền Tổng thống Trump thêm "khoảng đệm" cần thiết trong tìm kiếm thỏa thuận có lợi hơn trước Iran.Chính quyền Tổng thống Donald Trump từng chịu áp lực rất lớn khi giá xăng ở Mỹ liên tục tăng vì ảnh hưởng từ chiến sự Iran. Mỹ đã xuất dầu từ kho dự trữ chiến lược để tìm cách ổn định tình hình,nhưng vẫn không ghìm được giá xăng,cùng với đó là lạm phát và chi phí sinh hoạt của người Mỹ leo thang.Đây được coi là một trong những động lực thúc đẩy ông Trump ký bản ghi nhớ hồi giữa tháng 6 để bắt đầu giai đoạn đàm phán 60 ngày,hướng đến thỏa thuận hòa bình chấm dứt xung đột. Một điều khoản quan trọng của bản ghi nhớ là Iran đồng ý mở lại eo biển Hormuz,tuyến đường vận chuyển 20% nguồn cung dầu mỏ và khí đốt toàn cầu.Tuy nhiên,trong những tuần sau đó,Iran vẫn duy trì áp lực với Hormuz,coi đây là một trong những đòn bẩy lớn nhất trên bàn đàm phán,bởi họ tin rằng chính quyền Tổng thống Trump cần ổn định kinh tế trong nước để tránh khiến đảng Cộng hòa gặp bất lợi trong bầu cử giữa kỳ vào tháng 11.Tuy nhiên,một diễn biến gần đây đang làm đảo lộn tính toán của Tehran. Giá dầu Brent đã giảm mạnh sau khi Mỹ - Iran ký bản ghi nhớ,và dù các vụ đụng độ vẫn xảy ra ở Hormuz,giá dầu Brent vẫn duy trì ổn định quanh 70 USD một thùng như trước chiến sự. Sự hạ nhiệt này đã mang lại lợi thế lớn cho Tổng thống Trump,giúp ông thoát khỏi áp lực phải nhanh chóng đạt thỏa thuận với Iran."Với nguy cơ lạm phát tạm thời được kiểm soát,các nhà đàm phán Mỹ giờ đây có thể gia tăng sức ép,buộc đối thủ phải chấp nhận các điều khoản khắt khe hơn",David Goldman,nhà bình luận của CNN,nói.Diễn biến giá dầu Brent từ đầu chiến sự Iran. Đồ họa: InvestingNgân hàng đầu tư JPMorgan ước tính thị trường toàn cầu mất khoảng 1,4 tỷ thùng dầu do nguồn cung bị gián đoạn trong thời gian xung đột. Dữ liệu của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết vào thời điểm tệ nhất,nguồn cung toàn cầu đã mất 14 triệu thùng mỗi ngày.Tuy nhiên,khi lưu lượng tàu thuyền qua Hormuz từng bước phục hồi nhờ bản ghi nhớ,thị trường nhanh chóng chuyển sang trạng thái trái ngược. Hàng chục triệu thùng dầu từ vùng Vịnh bắt đầu được bơm trở lại thị trường,trong khi nhu cầu tiêu thụ không tăng tương ứng.Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ và Đồng minh (OPEC+) ngày 5/7 thông báo sản lượng dầu sẽ tăng thêm 188.000 thùng một ngày kể từ tháng 8,mức tăng tương tự tháng 6 và 7.Natasha Kaneva,giám đốc chiến lược hàng hóa toàn cầu tại JPMorgan,cho rằng sau thời gian khủng hoảng ban đầu,thế giới đã thích nghi với tình trạng nguồn cung nhiên liệu hạn chế bằng cách tiết kiệm năng lượng hoặc chuyển sang các nguồn thay thế."Nguồn cung giờ đây lại tăng mạnh đúng vào thời điểm thị trường chưa thực sự cần thêm lượng dầu này",bà Kaneva nói.Mức độ sử dụng dầu của các nền kinh tế phát triển hiện chỉ bằng khoảng một nửa so với thời kỳ khủng hoảng năng lượng thập niên 1970. Trung Quốc,nước nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới,giảm đáng kể nhu cầu khi xe điện mở rộng thị phần và tích trữ lượng lớn dầu từ trước chiến sự.Khi chiến sự bùng phát,Trung Quốc có gần 1,4 tỷ thùng dầu dự trữ,theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA). Con số này cao hơn mức 1,2 tỷ thùng của 32 thành viên IEA gộp lại,trong đó Mỹ chiếm 413 triệu thùng. Cùng khả năng điều chỉnh sản lượng dầu và hóa dầu linh hoạt,Trung Quốc góp phần đáng kể giảm áp lực lên thị trường."Họ điều tiết thị trường tốt hơn nhiều so với những gì Tổ chức Các nước xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) từng làm",Ilia Bouchouev,chuyên gia tại Viện Oxford về Nghiên cứu Năng lượng,nói với Reuters.IEA dự báo nhu cầu dầu thế giới năm 2027 chỉ tăng khoảng 2 triệu thùng mỗi ngày,trong khi nguồn cung có thể tăng tới 8 triệu thùng mỗi ngày. JPMorgan cho rằng giá dầu có thể xuống khoảng 60 USD một thùng trong năm tới."Thậm chí là về 50 USD một thùng trong năm 2028",theo Kieran Tompkins,chuyên gia về hàng hóa tại Capital Economics.Những yếu tố trên khiến khả năng Iran tạo cú sốc giá dầu thông qua Hormuz suy giảm đáng kể so với giai đoạn đầu xung đột,khi mà mỗi tuần căng thẳng kéo dài đều có thể tác động đến lạm phát,giá nhiên liệu và tâm lý thị trường.Khi đòn bẩy Hormuz của Tehran không còn nhiều sức nặng như họ kỳ vọng,Washington giờ đây có thêm dư địa để theo đuổi tiến trình đàm phán theo tốc độ mà chính quyền ông Trump cho là phù hợp.Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà Trắng ngày 6/7. Ảnh: APDù có thêm đòn bẩy,Washington vẫn chưa hoàn toàn ở thế chủ động. Do phải xuất kho để bù đắp nguồn cung thiếu hụt,lượng dầu dự trữ chiến lược tại nhiều quốc gia đã xuống mức thấp kỷ lục. Theo EIA,kho dự trữ dầu chiến lược (SPR) của Mỹ hiện còn khoảng 320 triệu thùng,thấp nhất kể từ đầu những năm 1980.Không chỉ SPR,lượng dầu lưu trữ tại Cushing,bang Oklahoma,trung tâm trung chuyển dầu lớn của Mỹ,tuần trước đã giảm xuống dưới 20 triệu thùng và chưa phục hồi. Khi lượng dầu trong các bể chứa giảm xuống dưới mốc này,hệ thống bơm gặp khó khăn trong việc hút và đẩy dầu qua các đường ống,làm giảm hiệu suất vận hành.Dự trữ xuống quá thấp nguy cơ đẩy Mỹ vào thế bị động nếu phải ứng phó với tình huống khẩn cấp,như thiên tai nghiêm trọng hoặc căng thẳng leo thang trở lại với Iran. Do đó,Nhà Trắng dường như muốn tận dụng khoảng thời gian bình lặng mà bản ghi nhớ mang lại để củng cố thị trường năng lượng và cải thiện vị thế.Chiến lược này được Phó tổng thống JD Vance đề cập trong cuộc phỏng vấn với nhà bình luận bảo thủ Michael Knowles tuần trước."Tôi nghĩ điều mà Tổng thống yêu cầu chúng tôi làm là tận dụng bản ghi nhớ này để bổ sung nguồn cung cho thị trường dầu thế giới,bổ sung các kho dự trữ,rồi sau đó xem Iran còn những quân bài nào",ông Vance nói.Như Tâm (Theo CNN,National Security Journal,Reuters)