Rapper 'thô tục' lạc lối

Sau lùm xùm liên quan đến một nam rapper,câu chuyện về ranh giới giữa rap underground và rap mainstream lại trở thành chủ đề được bàn luận sôi nổi.Sự việc gần đây với một nam rapper về việc album của anh với những ngôn từ được cho là không đúng chuẩn mực về nhiều mặt và yêu cầu anh phải xóa đi những bài hát trong album mới nhất nay đang gây xôn xao dư luận.Hàng loạt lượng tương tác trên mạng xã hội,trở thành một chủ đề bàn tán sôi nổi,gây được sự chú ý. Không ít người bày tỏ sự tiếc nuối và hụt hẫng khi nam rapper phải xóa bài hát,nói rằng anh không đáng bị như vậy.Số khác cho rằng cần phải mạnh tay với những bản nhạc rap mang những lời lẽ thô tục,làm suy đồi đạo đức,và gây ảnh hưởng xấu đến người khác,đặc biệt tác động mạnh đến giới trẻ.Thế là lại một lần nữa chúng ta được một phen chao đảo và tiếp tục bàn tán. Nhưng có lẽ tựu trung lại chủ đề chính của hai vấn đề này là nằm ở hai chữ sáng tạo.Sáng tạo trong nghệ thuật là một cái gì đó bao hàm ở nhiều tầng lớp khác nhau và phải có giới hạn của nó. Rap cũng như vậy thôi. Nhưng không thể đánh đồng quan điểm sáng tạo với tư duy lệch lạc được và càng không nên so sánh thị trường âm nhạc Việt Nam với những thị trường lớn như US-UK được.Cần phải nhớ,mỗi quốc gia đều có luật lệ riêng,cho phép nghệ sĩ được quyền sáng tạo nhưng phải trong khuôn khổ,không được vượt quá ranh giới của sự suy đồi và sáng tạo. Đánh đồng việc bóp nghẹt sáng tạo để che lấp đi tiêu cực trong lời ca là điều đáng lên án.Underground rap là thuật ngữ chỉ hệ sinh thái âm nhạc và văn hóa hip-hop tồn tại bên ngoài dòng chảy thương mại (mainstream) chính thống. Nó bao gồm các nghệ sĩ,hãng đĩa độc lập,nhà sản xuất và mạng lưới phát hành mà không cần sự hậu thuẫn từ các hãng đĩa lớn hay tuân theo những công thức làm nhạc chuẩn để phát trực tiếp.Underground rap mang đến tự do sáng tạo bởi các tác phẩm không chịu sự kiểm soát của các tập đoàn hay áp lực thương mại,các nghệ sĩ underground thường sẽ phá cách,không gian âm thanh mang màu sắc u tối hoặc siêu thực,ca từ giàu tính thơ ca phức tạp,hay phong cách sản xuất thô mộc,không trau chuốt cầu kỳ.Các nghệ sĩ trong giới underground tự mình đảm nhận các khâu sản xuất,thu âm,định hướng hình ảnh và quảng bá. Giới underground hiện đại lại phụ thuộc nhiều vào các nền tảng như SoundCloud,Bandcamp,YouTube,Discord và các dịch vụ phát trực tuyến độc lập. Underground rap ưu tiên sự kết nối sâu sắc với nhóm người hâm mộ cốt lõi hơn là việc thu hút đại chúng,qua đó thường tạo dựng được những cộng đồng người hâm mộ trung thành và gắn kết mạnh mẽ.Còn đối với mainstream rap là dòng nhạc với những nghệ sĩ hip-hop đạt được sự phổ biến rộng rãi cùng thành công về mặt thương mại. Đây là dòng nhạc thống trị các bảng xếp hạng trực tuyến như Billboard hay Top 50 của Spotify,được phát trên các đài phát thanh thương mại,xuất hiện trong các chiến dịch của những thương hiệu lớn và là tâm điểm của các chuyến lưu diễn quy mô sân vận động toàn cầu.Trong khi rap underground tập trung vào việc thử nghiệm những phong cách mới lạ,nằm ngoài các cấu trúc của ngành công nghiệp âm nhạc chính thống,thì mainstream rap lại được xây dựng để tiếp cận lượng khán giả lớn nhất có thể.Các ca khúc được sản xuất,phối khí và hoàn thiện một cách chuyên nghiệp tại các phòng thu hàng đầu,mang lại âm thanh trau chuốt và sống động. Sự hậu thuẫn từ các hãng đĩa lớn: Hầu hết các nghệ sĩ mainstream đều ký hợp đồng với những hãng đĩa lớn như Universal Music Group,Sony Music hay Warner Records hoặc các nhãn đĩa trực thuộc họ; điều này mang lại nguồn ngân sách khổng lồ cho các hoạt động tiếp thị,sản xuất video âm nhạc và quảng bá bài hát vào các playlist.Các rapper mainstream thường vượt ra khỏi phạm vi âm nhạc để trở thành những biểu tượng thời trang toàn cầu,đại sứ thương hiệu cho các tập đoàn lớn và những nhân vật có sức ảnh hưởng trên truyền thông.Để một nghệ sĩ underground lên mainstream đòi hỏi người nghệ sĩ phải thay đổi tư duy âm nhạc của mình hoàn toàn để tiếp cận phần đông khán giả trên thị trường và họ phải chấp nhận sẽ không còn hát cho một số lượng fan trung thành nhất định nữa. Việc thay đổi này sẽ dẫn đến một sự khó khắn trong cách làm nhạc và rủi ro mang dẫn đến việc người nghệ sĩ đó sẽ bị mất đi chất riêng của mình. Âu cũng là một cái giá phải trả nếu muốn được biết tới rộng rãi hơn.Những rapper khác cũng từ giới underground đi lên và ở hiện tại họ vẫn là những cái tên hot trên các bảng xếp hạng,trải dài ở nhiều thể loại khác nhau. Họ biết chuyển mình để cho phù hợp thị hiếu khán giả,thậm chí là còn có thêm nhiều fan mới hơn. Những bài hát của họ không mang tính tiêu cực hay đả kích cá nhân nào.Toàn bộ đều được làm trên tinh thần đã biết khán giả cần gì,tìm kiếm gì,hay thị trường âm nhạc đang ở giai đoạn nào để mang đến trải nghiệm âm nhạc trọn vẹn nhất.Khi một nghệ sĩ underground lên mainstream mà vẫn giữ cái chất ngông trong âm nhạc như lúc trước,khả năng cao người nghe lần đầu sẽ cho rằng họ đang có những tư tưởng lệch lạc và cần phải được xử lý nghiêm. Không phải ai cũng là fan của anh chàng và cũng chẳng ai cũng cảm được âm nhạc của anh chàng này.Huy Nguyễn