Mỹ - Trung tranh cãi về việc kiểm tra tàu hàng ở Thái Bình Dương

Hải cảnh Trung Quốc tiến hành đợt tuần tra và kiểm tra tàu hàng di chuyển ở vùng biển Thái Bình Dương phía đông đảo Đài Loan,song Mỹ phản đối.Hải cảnh Trung Quốc ngày 6-10/6 tiến hành chiến dịch tuần tra ở phía đông đảo Đài Loan,vùng biển nằm trong khu vực địa lý của Thái Bình Dương. Đây là lần đầu tiên hải cảnh Trung Quốc tiến hành hoạt động hành pháp ở vùng biển này và trực tiếp ra lệnh cho các tàu hàng nước ngoài đi qua.Truyền thông nhà nước Trung Quốc mô tả đây là "chiến dịch chấp pháp đặc biệt về giao thông hàng hải" tại vùng biển. Trong 5 ngày,hải cảnh Trung Quốc đã ra lệnh và tiến hành 198 cuộc kiểm tra đối với các tàu hàng ở khu vực.Người phát ngôn Văn phòng Các vấn đề Đài Loan của Trung Quốc Trương Hàn khi đó cho rằng hoạt động tuần tra thực thi pháp luật này là "hành động chính đáng nhằm bảo vệ chủ quyền quốc gia và các quyền,lợi ích trên biển". Bà cũng khẳng định Trung Quốc có chủ quyền tại khu vực,do đó mọi hoạt động tuần tra của lực lượng hải cảnh tại đây đều bình thường.Tàu hải cảnh Trung Quốc rời cảng Yên Đài,tỉnh Sơn Đông,ngày 28/4. Ảnh: ReutersBà Trương thông báo Bắc Kinh sẽ tăng cường kiểm soát vùng biển,cảnh báo đáp trả mọi hành động "khiêu khích" từ chính quyền Đài Loan. Bà nói Đài Loan sẽ an toàn hơn sau khi "thống nhất hòa bình",để người dân trên đảo có thể sinh sống và làm việc trong môi trường ổn định.Giới chức đảo Đài Loan cho biết họ có thể xác nhận ba trường hợp kiểm tra của hải cảnh Trung Quốc trong chiến dịch này. Trong trường hợp đầu tiên,tàu hải cảnh Trung Quốc phát thông báo rằng Trung Quốc có quyền tài phán đối với khu vực và yêu cầu một tàu treo cờ Singapore cung cấp thông tin về cảng đến. Hai ngày sau,họ phát các cảnh báo tương tự đối với tàu treo cờ Benin và Liberia đi qua vùng biển.Chiến dịch tuần tra của hải cảnh Trung Quốc đã vấp phải sự phản đối từ Mỹ,các đồng minh phương Tây cũng như giới chức Đài Loan. Người phát ngôn Viện Mỹ tại Đài Loan (AIT) ngày 24/6 ra tuyên bố cho rằng hành động trên của Trung Quốc "đang dẫn đến tình trạng bất ổn nghiêm trọng".AIT kêu gọi Trung Quốc đại lục chấm dứt các biện pháp gây sức ép về quân sự,ngoại giao và kinh tế đối với đảo Đài Loan,đồng thời tiến hành đối thoại có ý nghĩa với chính quyền hòn đảo.Trước đó,đại diện Anh,Pháp và Đức cũng ra tuyên bố chung với nội dung tương tự,cho rằng các hành động của Trung Quốc "đe dọa ổn định khu vực,quyền tự do hàng hải và an toàn của hoạt động vận tải quốc tế".Tổng thư ký Hội đồng An ninh Đài Loan Joseph Wu đăng thông điệp trên mạng xã hội X cho rằng trật tự quốc tế dựa trên luật lệ,nguyên trạng tại eo biển Đài Loan cùng hòa bình và ổn định khu vực sẽ mang lại lợi ích chung.Bộ Ngoại giao Trung Quốc chưa bình luận về các tuyên bố này.Vị trí Đài Loan và đường trung tuyến phân chia eo biển với Trung Quốc đại lục. Đồ họa: CSISTrần Bân Hoa,người phát ngôn Văn phòng Các vấn đề Đài Loan của Trung Quốc đại lục,ngày 17/6 lý giải các cuộc tuần tra của hải cảnh Trung Quốc tại vùng biển phía đông Đài Loan là biện pháp cần thiết nhằm đáp trả những hành động mà Bắc Kinh cho là xâm phạm nghiêm trọng chủ quyền lãnh thổ,liên quan đàm phán Nhật Bản - Philippines về vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) chồng lấn ở khu vực.Bộ Ngoại giao Nhật Bản hồi cuối tháng 5 thông báo nước này và Philippines sẽ đàm phán song phương về ranh giới EEZ và thềm lục địa ở vùng biển phía đông đảo Đài Loan. Tuy nhiên,cả Trung Quốc đại lục và đảo Đài Loan đều cho rằng mình cần được tham gia vào tiến trình đàm phán này.Ông Trần cáo buộc Nhật Bản và Philippines đã "vi phạm luật pháp quốc tế cũng như các chuẩn mực cơ bản trong quan hệ quốc tế" khi tiến hành các cuộc đàm phán phân định mà không có sự tham gia của Trung Quốc.Bắc Kinh không công nhận chủ quyền của Đài Loan và coi hòn đảo cũng như vùng biển xung quanh là những phần lãnh thổ,lãnh hải không thể tách rời của Trung Quốc đại lục.Quan hệ hai bờ eo biển Đài Loan gần đây tiếp tục căng thẳng. Lực lượng phòng vệ Đài Loan tuần này phát động đợt diễn tập "sẵn sàng chiến đấu tức thời" kéo dài 5 ngày,được mô tả là bước chuẩn bị cho kịch bản chống đổ bộ hoặc phong tỏa.Trong khi đó,Bắc Kinh vẫn duy trì hiện diện quân sự quanh hòn đảo. Tàu sân bay Phúc Kiến,tàu sân bay mới nhất trong biên chế hải quân Trung Quốc,ngày 23/6 di chuyển qua eo biển Đài Loan. Đây là lần thứ hai trong 6 tháng qua con tàu đi qua tuyến hàng hải này.Thanh Danh (Theo Reuters,WSJ,Global Times)