GS.BS Nguyễn Đình Hối - người mở đường cho bệnh viện trường y tại Việt Nam

92 năm cuộc đời tận hiến cho ngành y,GS.TS.BS Nguyễn Đình Hối khai sinh mô hình bệnh viện đại học đầu tiên tại Việt Nam,gieo vào lòng nhiều thế hệ bác sĩ triết lý "học để biết dừng dao mổ".GS.TS.BS Nguyễn Đình Hối,nguyên Hiệu trưởng Đại học Y Dược TP HCM,giám đốc đầu tiên của Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM,trút hơi thở cuối cùng vào 2h03 ngày 29/6,hưởng thọ 92 tuổi,sau thời gian lâm bệnh. Ông ra đi,nhưng di sản về tri thức,quản trị và y đức vẫn tiếp tục là nền tảng cho nhiều thế hệ y bác sĩ kế thừa.Những năm đầu thập niên 1990,trong bối cảnh đào tạo y khoa còn tách rời thực hành lâm sàng,GS Hối là một trong những người đầu tiên theo đuổi ý tưởng táo bạo: trường y phải có bệnh viện riêng. Ông cho rằng bác sĩ bệnh viện thực hành phải gánh hai vai trò không thể tách rời là chữa bệnh và dạy học,đồng hành cùng sinh viên ngay tại giường bệnh. Từ tư duy đó,năm 1994,phòng khám đa khoa có giường lưu đầu tiên được hình thành cạnh trường - "viên gạch đầu tiên" của mô hình Trường - Viện tại Việt Nam.PGS.TS.BS Trần Thị Trung Chiến,nguyên Bộ trưởng Bộ Y tế,nhớ lại thời điểm đó: "Mô hình này lúc bấy giờ rất lạ,chưa từng có tiền lệ. Phải nhìn lại chặng đường hơn 30 năm mới thấy hết nỗ lực của tập thể và đặc biệt người tích cực,tâm huyết nhất chính là giáo sư Nguyễn Đình Hối".Không vốn,không kinh nghiệm quản trị bệnh viện,lại đối mặt nhiều rào cản cơ chế,ông kiên trì "gõ cửa từng nơi" để bảo vệ mô hình. Năm 2000,Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM chính thức ra đời,trở thành một trong những bệnh viện đại học tự chủ đầu tiên. Hình ảnh vị giáo sư - hiệu trưởng kiêm giám đốc bệnh viện đội mũ bảo hộ,cầm xẻng trong lễ khởi công cơ sở mới năm 2006 đến nay vẫn được nhắc như biểu tượng của tinh thần dấn thân.GS.TS.BS Nguyễn Đình Hối. Ảnh: Bệnh viện cung cấpTriết lý "học để biết dừng dao mổ" và người thầy của nhiều thế hệ bác sĩSinh năm 1936 tại Thanh Hóa,trong một gia đình khoa bảng,Nguyễn Đình Hối từng đạp xe hơn 200 km ra Hà Nội dự thi đại học và đỗ thủ khoa cả hai trường Sư phạm và Y khoa năm 1954. Chọn nghề y theo tâm nguyện của gia đình,cái duyên sư phạm vẫn gắn chặt với ông suốt cuộc đời.Là học trò của "tượng đài ngoại khoa" Tôn Thất Tùng,giáo sư Hối được truyền ngọn lửa đam mê ngoại khoa cùng triết lý "học y là học cách làm người". Trong nhiều thập kỷ gắn bó với phòng mổ và bục giảng,ông luôn nhấn mạnh: "Bác sĩ phải được bệnh nhân tin tưởng giao tính mạng,giảng viên phải được sinh viên tin yêu. Nếu không đạt được điều đó thì phải xem lại mình".Luôn trăn trở tìm cách "bớt đau nhất cho bệnh nhân",ông nổi tiếng với triết lý: "Học kỹ thuật mổ có thể 3-5 năm là học được,nhưng học để không mổ,để biết dừng lại,thì phải học cả đời".PGS Ngô Quốc Đạt,nguyên hiệu trưởng Đại học Y Dược TP HCM,cho biết vẫn khắc sâu bài học này trong những buổi giao ban cùng thầy. Ông đặc biệt nhớ lời dặn của giáo sư Hối: "Nếu đã có chỉ định mổ mà vẫn giúp bệnh nhân không phải mổ mà hết bệnh mới là xuất sắc" và "nếu chúng ta sai,hãy xin lỗi người bệnh".TS Trần Chí Cường,Chủ tịch Hội Can thiệp thần kinh TP HCM,Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ,nhớ về người thầy đã "đặt những viên gạch nền móng cho tư duy y học hiện đại",ủng hộ những kỹ thuật mới cùng ký ức những buổi duyệt mổ nghiêm cẩn nhưng đầy tính gợi mở. Chính trong những thời điểm khó khăn nhất,câu nói: "Cậu làm đi,nhưng hãy làm thật cẩn thận" của giáo sư đã trở thành kim chỉ nam cho sự trưởng thành của bác sĩ Cường.Sự tận tâm của GS Hối còn thể hiện qua những bài học về sự kiên nhẫn. PGS Đỗ Đình Công,nguyên Trưởng phòng Kế hoạch và Đào tạo Bệnh viện ĐH Y Dược kể nhiều lần ông nóng vội vì sinh viên,giáo sư Hối bình tĩnh dặn dò: "Anh phải biết muốn dạy điều gì cho học viên mình phải nói cả trăm lần,muốn quen khám bụng thì phải khám trăm lần".Không chỉ chú trọng chuyên môn,ông còn thấu hiểu hoàn cảnh người học. PGS Lê Văn Quang nhớ lại khi biên soạn giáo trình,thầy dặn không được lấy lời nhiều vì "sinh viên nghèo lắm,chỉ cần đủ trang trải chi phí in ấn và nhuận bút vừa phải,làm sao để các em còn có thể mua được sách học".Trong ký ức đồng nghiệp,giáo sư Hối là người nghiêm khắc nhưng giàu nhân văn. GS Đặng Hanh Đệ,nguyên Trưởng khoa Phẫu thuật Tim mạch và Lồng ngực,Bệnh viện Việt Đức,nhắc những năm chiến tranh ác liệt,giáo sư Hối không chỉ cấp cứu tại các vùng bom đạn mà còn trực tiếp tham gia điều phối công việc chuyên môn,hướng dẫn sinh viên giữa điều kiện vô cùng khó khăn.GS.TS.BS Nguyễn Đình Hối trong một ca phẫu thuật. Ảnh: Bệnh viện cung cấp"Cuốn từ điển sống" và những bữa cơm giao banLà một nhà khoa học uyên bác,giáo sư Hối là tác giả của 6 sách chuyên khảo,chủ biên 10 tập "Bài giảng Bệnh học Ngoại khoa",cùng nhiều bộ bách khoa thư,từ điển y khoa Anh - Pháp - Việt. Trong ký ức của phu nhân Bành Uyển Nghi,ông thông minh,dí dỏm,sống tình nghĩa,hiếu thuận và được mọi người yêu mến gọi là "cuốn từ điển sống".Dù gánh vác khối lượng công việc khổng lồ,ông vẫn là người cha mẫu mực. PGS Nguyễn Hoàng Bắc (con trai giáo sư Hối,hiện là Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM) chia sẻ tài sản vô giá ông để lại cho các con chính là "bữa cơm giao ban" mỗi tối. Bằng sự ân cần,ông lắng nghe,nhắc nhở và dạy những kỹ năng sống "không sách vở nào dạy được".Với những đóng góp to lớn,ông được phong tặng danh hiệu Nhà giáo Nhân dân,nhận Huân chương Lao động hạng Nhì,hạng Ba,Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhì,Giải thưởng Tôn Thất Tùng,Huy hiệu 55 năm tuổi Đảng cùng nhiều ghi nhận trong và ngoài nước. Năm 2025,ông được trao Giải thưởng "Thành tựu trọn đời" của Hiệp hội Quản lý Bệnh viện châu Á.Nhưng như nhiều đồng nghiệp nhận định,phần thưởng lớn nhất của ông không nằm ở danh hiệu,mà ở những thế hệ bác sĩ trưởng thành từ triết lý y đức,y lý và y thuật mà ông truyền lại.Thông tin Lễ tang GS.TS.BS Nguyễn Đình HốiLinh cữu quàn tại: Nhà tang lễ Quốc gia Phía Nam,số 5 Phạm Ngũ Lão,phường Hạnh Thông,TP HCM.Lễ viếng: Từ 15h00 ngày 29/6 đến 8h ngày 1/7.Lễ động quan: 9h ngày 1/7.An táng: Hoa viên Nghĩa trang Bình Dương,Phường Chánh Phú Hòa,TP HCM.Lê Phương