Thông tin được ông Hà Vĩ,Đại sứ quán Trung Quốc tại Việt Nam,chia sẻ tại Diễn đàn Thương mại Rau quả Nông sản Việt Nam - Trung Quốc lần đầu tiên ở TP HCM ngày 24/6. Chương trình do Hiệp hội Rau quả Việt Nam phối hợp với Tổng Lãnh sự quán Trung Quốc tại TP HCM và các cơ quan liên quan tổ chức.
Theo ông Hà Vĩ,mô hình hải quan thông minh và cửa khẩu thông minh sẽ số hóa toàn bộ quá trình quản lý hàng hóa. Mỗi lô nông sản xuất khẩu được gắn mã nhận diện riêng để theo dõi từ vùng trồng,cơ sở đóng gói,vận chuyển cho tới khi đến tay người tiêu dùng. Dữ liệu được kết nối giữa cơ quan chức năng hai nước giúp nâng cao hiệu quả kiểm soát chất lượng,đồng thời rút ngắn thời gian xử lý thủ tục tại cửa khẩu.
Ông cho biết mục tiêu dài hạn là từng bước hướng tới mô hình thông quan không gián đoạn 24 giờ mỗi ngày,qua đó chuyển lợi thế địa lý giữa hai nước thành lợi thế logistics thực sự.
Ông Hà Vĩ,Đại sứ quán Trung Quốc tại Việt Nam. Ảnh: Nguyễn Thủy
Trả lời câu hỏi về tình trạng ùn ứ nông sản tại cửa khẩu trong những năm gần đây,ông Hà Vĩ cho rằng,nguyên nhân không chỉ nằm ở năng lực thông quan mà còn xuất phát từ yêu cầu ngày càng cao của thị trường nhập khẩu.
Theo ông,Trung Quốc đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong quản lý hải quan nhằm nâng cao hiệu quả giám sát và thông quan hàng hóa. Với các lô hàng đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn chất lượng,quá trình kiểm tra và thông quan sẽ được thực hiện nhanh hơn,góp phần giảm áp lực ùn tắc tại cửa khẩu.
Người tiêu dùng Trung Quốc ngày càng quan tâm đến chất lượng,an toàn thực phẩm và khả năng truy xuất nguồn gốc. Một số lô sầu riêng Việt Nam trước đây từng gặp vướng mắc về chất lượng đã được cơ quan chức năng hai nước phối hợp điều tra,xác định nguyên nhân và triển khai các biện pháp khắc phục. Những tồn tại liên quan đến quy trình canh tác,chất lượng đất và nguồn nước đang dần được xử lý,giúp tỷ lệ lô hàng không đạt yêu cầu giảm đáng kể.
Ông Hà Vĩ cho biết,việc kiểm tra chất lượng và kiểm dịch là yêu cầu bình thường trong thương mại quốc tế. Nếu doanh nghiệp duy trì tốt việc kiểm soát chất lượng từ vùng trồng và liên tục đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường nhập khẩu,tần suất lấy mẫu kiểm tra tại cửa khẩu có thể được giảm xuống.
"Xu hướng hiện nay không chỉ là tăng sản lượng mà còn phải nâng cao chất lượng để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường",ông nói.
Ông Hà Vĩ đánh giá,hợp tác nông nghiệp giữa hai nước đang bước sang giai đoạn phát triển mới,từ hoạt động mua bán nông sản đơn thuần sang xây dựng chuỗi cung ứng xuyên biên giới đồng bộ hơn. Thương mại nông sản hiện là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng trong quan hệ kinh tế song phương,với Trung Quốc là thị trường xuất khẩu nông sản lớn nhất của Việt Nam.
Trong quý I năm nay,xuất khẩu nông sản của Việt Nam sang Trung Quốc tăng 37,4%,cao gấp 6 lần tốc độ tăng trưởng xuất khẩu chung của cả nước. Việt Nam hiện là nguồn cung trái cây lớn thứ hai của Trung Quốc,chiếm 22,2% thị phần nhập khẩu. Riêng sầu riêng đạt sản lượng xuất khẩu 941.000 tấn với kim ngạch hơn 3,4 tỷ USD. Đến nay,hơn 20 loại nông sản Việt Nam đã được cấp phép xuất khẩu vào thị trường này.
Ở góc độ phát triển thị trường,ông Vũ Bá Phú,Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại,cho biết Trung Quốc tiếp tục là thị trường xuất khẩu rau quả lớn nhất của Việt Nam. Năm 2025,kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt 8,56 tỷ USD,trong đó riêng thị trường Trung Quốc chiếm khoảng 64%,tương đương 5,5 tỷ USD.
Theo ông Phú,việc liên tiếp ký kết các nghị định thư xuất khẩu trong những năm gần đây đã tạo điều kiện để nhiều mặt hàng nông sản Việt Nam thâm nhập sâu hơn vào hệ thống phân phối hiện đại của Trung Quốc. Bên cạnh các sản phẩm chủ lực,việc mở cửa thêm đối với mít tươi,bưởi và chanh đang góp phần đa dạng hóa cơ cấu xuất khẩu.
Ông cho rằng,bên cạnh các hoạt động xúc tiến thương mại truyền thống,doanh nghiệp Việt Nam cần tận dụng tốt hơn thương mại điện tử,chuyển đổi số và các nền tảng bán hàng trực tuyến đang phát triển mạnh tại Trung Quốc. Đây sẽ là kênh quan trọng giúp mở rộng độ phủ thương hiệu và gia tăng thị phần cho nông sản Việt Nam trong thời gian tới.
Tuy nhiên,cơ hội thị trường chỉ có thể chuyển thành tăng trưởng bền vững khi doanh nghiệp nâng cao năng lực đáp ứng tiêu chuẩn. Ông Nguyễn Thanh Bình,Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam,cho rằng sự gia tăng nhanh của tầng lớp trung lưu Trung Quốc đang tạo ra nhu cầu ngày càng lớn đối với các sản phẩm chất lượng cao,an toàn và có nguồn gốc rõ ràng.
Theo ông Bình,Việt Nam có nhiều lợi thế để khai thác thị trường này nhờ vị trí địa lý gần,chi phí logistics cạnh tranh và nguồn cung đa dạng với nhiều mặt hàng đã khẳng định vị thế như sầu riêng,thanh long,chuối,mít,bưởi,dừa,cà phê,hồ tiêu và gạo.
Muốn khai thác hiệu quả thị trường này,doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy chạy theo sản lượng sang chú trọng chất lượng,an toàn thực phẩm và phát triển chuỗi liên kết. Việc đáp ứng các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc,mã số vùng trồng,kiểm dịch và quản lý an toàn thực phẩm không chỉ giúp mở rộng xuất khẩu sang thị trường hơn 1,4 tỷ dân mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Thi Hà
